Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 24

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

अयनक्षणघस्रर्तुमासार्द्धशरदो रवेः । कटुतिक्तक्षारमिश्रमधुराम्लकषायकाः ॥ २४ ॥

ayanakṣaṇaghasrartumāsārddhaśarado raveḥ | kaṭutiktakṣāramiśramadhurāmlakaṣāyakāḥ || 24 ||

ของพระอาทิตย์ (รวิ) มีการแบ่งกาลคือ อายนะ กษณะ วัน ฤดู เดือน และครึ่งปี; และรสทั้งหลายก็จำแนกเป็น เผ็ด ขม เค็ม/ด่าง ผสม หวาน เปรี้ยว และฝาด॥๒๔॥

अयनsolstice/ayana
अयन:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootअयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
क्षणmoment
क्षण:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
घस्रday
घस्र:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootघस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगानुसार), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग; ‘day’
ऋतुseason
ऋतु:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
मासmonth
मास:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
अर्द्धhalf
अर्द्ध:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootअर्द्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासाङ्ग
शरदःautumns/Śarads
शरदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nominative plural)
रवेःof the Sun
रवेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (genitive singular)
कटुpungent
कटु:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकटु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासाङ्ग
तिक्तbitter
तिक्त:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतिक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासाङ्ग
क्षारalkaline/salty
क्षार:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootक्षार (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासाङ्ग
मिश्रmixed
मिश्र:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमिश्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासाङ्ग
मधुरsweet
मधुर:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासाङ्ग
अम्लsour
अम्ल:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअम्ल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासाङ्ग
कषायकाःastringent (tastes/qualities)
कषायकाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकषाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nominative plural); ‘astringent’

Sanatkumara (teaching Narada in Moksha-dharma discourse)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

R
Ravi (Surya)

FAQs

It links sacred practice to cosmic order by presenting Surya as the regulator of time-divisions, implying that dharma, vrata-timing, and disciplined life align with an intelligible, divinely governed rhythm.

While not directly prescribing bhakti, it supports devotional discipline by grounding worship, fasts, and observances in proper kala (time-reckoning), a key aid to steady, rule-based devotion.

Vedanga Jyotisha (time calculation) is indicated through ayana/ṛtu/māsa divisions governed by Surya; it is the practical basis for calendrical decisions in Narada Purana rituals and vrata schedules.