Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 160

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

चंद्राद्वीशार्थगोस्तेषु मन्दाद्धीत्रिषडंत्यगः । गोब्धिधीषट्खखाद्या ये ज्ञात्सद्यूने विलग्नतः ॥ १६० ॥

caṃdrādvīśārthagosteṣu mandāddhītriṣaḍaṃtyagaḥ | gobdhidhīṣaṭkhakhādyā ye jñātsadyūne vilagnataḥ || 160 ||

เริ่มจากจันทร์ ในระเบียบว่าด้วยเจ้าเรือน ความหมาย และนามเชิงตัวเลข/สัญญะอย่าง ‘โค’ ให้รับอักษรท้ายหลังตรีภาคและชุดหก; และเมื่อรู้ชุด ‘โค, บธิ, ธี, ษฏ, ข, ข’ แล้ว ผลย่อมกำหนดได้ฉับพลันตามความสัมพันธ์กับลัคนา

चन्द्रात्from the Moon
चन्द्रात्:
अपादान (Ablative source)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
वीशvīśa (term)
वीश:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootवीश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (दुर्लभ/technical)
अर्थartha (meaning/term)
अर्थ:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (technical)
गोःof go/cow (term)
गोः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
तेषुamong/in those
तेषु:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), बहुवचन
मन्दात्from Manda (Saturn)
मन्दात्:
अपादान (Ablative source)
TypeNoun
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; (शनि)
धीdhī (term)
धी:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (technical)
त्रिषट्three-and-six (term)
त्रिषट्:
विशेषण (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि + षट् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-द्वन्द्व (3 and 6); (technical numeric label)
अन्त्यगःantyaga (term)
अन्त्यगः:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootअन्त्य + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: अन्त्यं गच्छति (going to the end/term)
गोब्धिgobdhi (term)
गोब्धि:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootगो + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: गोः अब्धिः (go-ocean/term)
धीdhī
धी:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
षट्खṣaṭkha (six-kha/term)
षट्ख:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootषट् + ख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास
kha (space/zero)
:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आद्याःthe first/initial
आद्याः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इति विशेषण
येwho/which
ये:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ज्ञात्know/let (it) be known
ज्ञात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलोट्/आज्ञार्थे (Imperative) वा लुङ् (Aorist) पाठानुसार अनिश्चित; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (पाठदोष-संभव)
सद्यूनिin sadyūna (term)
सद्यूनि:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootसद्यून (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (दुर्लभ/technical)
विलग्नतःfrom the lagna/ascendant
विलग्नतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootवि + लग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (-तः)

Sanatkumara (in instruction to Narada, within Moksha-Dharma/technical exposition)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

C
Chandra (Moon)
S
Shani (Saturn)

FAQs

It reflects the Purana’s use of Vedāṅga-style technical methods (especially Jyotiṣa and coded notation) to systematize knowledge—showing that disciplined understanding supports dharma and ultimately mokṣa.

Indirectly: it does not teach bhakti as emotion or worship here, but supports the disciplined, scriptural approach that traditionally complements devotion—right understanding (jñāna) and right method (vidhi) strengthening one’s dharmic practice.

Jyotiṣa-oriented technical enumeration/coding—using planetary references (Moon/Saturn), ‘lagna’ language, and marker-words (go, bdhi, dhī, ṣaṭ, kha…) resembling bhūta-saṅkhyā/phonetic-encoded instruction.