Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 143
Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā
शुभगो यद्भगस्तद्भिस्न्वादिस्थेन तद्धिकृत् । प्रोक्तेतरस्थानगतस्तत्तद्भावक्षयं करः ॥ १४३ ॥
śubhago yadbhagastadbhisnvādisthena taddhikṛt | proktetarasthānagatastattadbhāvakṣayaṃ karaḥ || 143 ||
รูปคำว่า “ศุภค” หมายถึง “ผู้มีโชค” แต่เมื่อคำเดียวกันประกอบด้วยปัจจัยในหมวดสนฺวาทิ จะเป็นรูปกริยากระทำ หมายถึง “ผู้ก่อให้เกิดผลนั้น” และเมื่อคำที่กล่าวไว้ถูกใช้ในตำแหน่งไวยากรณ์อื่น ย่อมสื่อถึงความเสื่อมหรือความสิ้นไปของภาวะนั้นเอง।
Sanatkumara (teaching Narada)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
FAQs
It teaches that meaning is not fixed merely by a word’s surface form; context and grammatical formation determine sense—an important discipline for correctly understanding dharma and moksha teachings.
Indirectly: it safeguards bhakti and moksha teachings by insisting on precise interpretation—misreading terms can distort doctrines about devotion, merit, and liberation.
Vedanga Vyākaraṇa/Nirukta: the verse illustrates how affixes (like those in the snvādi group) and syntactic placement shift a term from ‘possessing fortune’ to ‘causing/producing an effect,’ or even to a sense of loss/diminution.