Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 111

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

वंर्गोत्तमे मीनलग्ने वृषेऽब्जे तत्त्वलिप्सिके । स्वतुंगस्थेष्वशेषेषु परमायुः प्रकीर्तितम् ॥ १११ ॥

vaṃrgottame mīnalagne vṛṣe'bje tattvalipsike | svatuṃgastheṣvaśeṣeṣu paramāyuḥ prakīrtitam || 111 ||

เมื่อเป็นลัคนามีนแบบวรรคโอตตมะ พระจันทร์อยู่ราศีพฤษภ และราศีกุมภ์เกิดความใฝ่หาตัตตวะคือสัจธรรม อีกทั้งเคราะห์ทั้งปวงสถิตในตำแหน่งอุจจ์ของตน จึงประกาศว่าได้อายุสูงสุด

वंर्गोत्तमेin the best varga (excellent division)
वंर्गोत्तमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवंर्ग + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘वंर्ग-उत्तम’ = ‘in the best varga/divisional strength’ (technical)
मीनलग्नेwhen Pisces is the ascendant
मीनलग्ने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमीन + लग्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘मीन-लग्न’ = ‘Pisces ascendant’
वृषेin Taurus
वृषे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘वृष’ = वृषभ (Taurus)
अब्जेin the ascendant/lagna
अब्जे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअब्ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तत्त्वलिप्सिकेin the (state) desiring truth/essence
तत्त्वलिप्सिके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतत्त्व + लिप्सिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘तत्त्व-लिप्सिक’ = ‘desirous of truth/essence’ (technical epithet)
स्वown
स्व:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; ‘स्व’ = ‘own’
तुंगexaltation
तुंग:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतुंग (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; ‘तुंग’ = उच्चस्थान (exaltation)
स्थेषुwhen (planets) are in their own exaltations
स्थेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; ‘स्व-तुंग-स्थ’ = ‘situated in own exaltation’
अशेषेषुin all (of them)
अशेषेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; ‘all/without remainder’
परमायुःsupreme lifespan
परमायुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय: ‘परमम् आयुः’
प्रकीर्तितम्is proclaimed
प्रकीर्तितम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √कीर्त् (धातु)
Formभूतकृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोग: ‘is proclaimed’

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/astrology segment)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It frames longevity as a result indicated by cosmic order (ṛta) through Jyotiṣa, encouraging disciplined living and dharmic alignment rather than mere fate.

Indirectly: by treating life-span as a divinely ordered field, it supports using one’s allotted time for sādhana—especially devotion and liberation-oriented practice—rather than anxiety over outcomes.

Vedāṅga Jyotiṣa: assessing āyuḥ (longevity) through lagna (ascendant), rāśi placements, and exaltation (tuṅga) conditions that signify ‘paramāyuḥ’.