Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 177

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

अथोजपदगम्येंदोः क्रांतिर्विक्षेपसंस्कृताः । यदि स्यादधिका भानोः क्रांतेः पातो गतस्तदा ॥ १७७ ॥

athojapadagamyeṃdoḥ krāṃtirvikṣepasaṃskṛtāḥ | yadi syādadhikā bhānoḥ krāṃteḥ pāto gatastadā || 177 ||

บัดนี้เมื่อดวงจันทร์ถึงอชปท (จุดปมราหู–เกตุ) ให้พิจารณาค่ากรานติที่ปรับด้วยการแก้ไขวิกเษปะ หากค่าที่ปรับแล้วมากกว่ากรานติของดวงอาทิตย์ ก็ให้เข้าใจว่า ณ เวลานั้นได้เกิด “ปาตะ” คือการผ่านปมแล้ว

athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
oja-pada-gamya-indoḥof the Moon in the odd sign/step position
oja-pada-gamya-indoḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootoja (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक) + gamya (कृदन्त; √gam गत्यर्थे, ल्यप्/यत्) + indu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन; ‘of the Moon (indu) that is to be reached/placed (gamya) at the odd sign/step (oja-pada)’
krāntiḥkrānti (longitude/declination)
krāntiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkrānti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
vikṣepa-saṃskṛtācorrected by vikṣepa (latitude correction)
vikṣepa-saṃskṛtā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvikṣepa (प्रातिपदिक) + saṃskṛta (कृदन्त; √kṛ करणॆ, सम्-; क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘corrected/processed by vikṣepa’ qualifying krāntiḥ
yadiif
yadi:
Hetu/Condition (हेतु/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)
syātshould be / is (in condition)
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन
adhikāgreater
adhikā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhika (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; agreeing with krāntiḥ
bhānoḥof the Sun
bhānoḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhānu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन
krānteḥof the krānti
krānteḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkrānti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन
pātaḥfalling/descending node; pāta
pātaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
gataḥgone/occurred
gataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootgata (कृदन्त; √gam गतौ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; past participle qualifying pātaḥ
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय

Narada (in an instructional exposition on technical calculation, traditionally within Narada–Sanatkumara dialogue framing)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

C
Chandra (Moon)
S
Surya (Sun)

FAQs

It shows that Dharma is supported by precise knowledge (Vidya): correct timing and understanding of celestial motions (Jyotisha) safeguard ritual and observance, aligning human action with cosmic order (ṛta).

Indirectly: Bhakti practices often follow sacred time (tithi, grahaṇa, parva). By teaching how to identify nodal passage and related conditions, the text supports accurate observance that devotees dedicate to Vishnu and other deities.

Vedāṅga Jyotiṣa: computing krānti (declination) with vikṣepa (latitude correction) and determining pāta (node-crossing), a key step in eclipse/astronomical calculations used in calendrics and ritual timing.