Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 78

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

शक्लपचूमुचार्रच्वच्विच्सिच्प्रच्छित्यज्निजिर् भजः । भञ्ज्भुज्भ्रस्ज्मत्जियज्युज्रुज्रञ्जविजिर्स्वञ्जिसञ्ज्सृजः ॥ ७८ ॥

śaklapacūmucārracvacvicsicpracchityajnijir bhajaḥ | bhañjbhujbhrasjmatjiyajyujrujrañjavijirsvañjisañjsṛjaḥ || 78 ||

ต่อไปเป็นรายชื่อธาตุ: śak, klap, pac, ū, muc, ār, rac, vac, vic, sic, pracch, itya, aj, nij, ir, bhaj; และ bhañj, bhuj, bhrasj, mat, ji, yaj, yuj, ruj, rañj, vij, svañj, sañj, sṛj

śaklaśakla (a listed form/root-name)
śakla:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśakla (प्रातिपदिक; धातुनाम/सूची)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); technical listing item
pacūpacū
pacū:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpacū (प्रातिपदिक; धातुनाम/सूची)
FormMasculine, Nominative, Singular
mucāḥmuc-forms
mucāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootmuc (धातु √मुच्)
FormAgent noun/derivative in -ā (प्रातिपदिक-निर्मित), Masculine, Nominative, Plural; here as listed item(s)
racvaracva
racva:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootracva (प्रातिपदिक; सूची)
FormMasculine, Nominative, Singular
cviccvic
cvic:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootcvic (धातु √cvic्; धातुनाम)
FormMasculine, Nominative, Singular; technical root-name
sicsic
sic:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsic (धातु √सिच्)
FormMasculine, Nominative, Singular; technical root-name
pracchitipracchiti (listed form)
pracchiti:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootpra-√chid / √prach (धातु; uncertain technical form)
FormFeminine, Nominative, Singular; technical listing term (reading per text)
yajniḥyajni
yajniḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyajni (प्रातिपदिक; from √yaj)
FormMasculine, Nominative, Singular
jirjir
jir:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootjir (प्रातिपदिक; धातुनाम/सूची)
FormMasculine, Nominative, Singular
bhajaḥbhaj-forms
bhajaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhaj (धातु √भज्)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन) (as a class-name); alternatively singular as root-name; taken here as plural list item
bhañjbhañj
bhañj:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhañj (धातु √भञ्ज्)
FormMasculine, Nominative, Singular; root-name
bhujbhuj
bhuj:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhuj (धातु √भुज्)
FormMasculine, Nominative, Singular; root-name
bhrasjmatbhrasjmat
bhrasjmat:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhrasjmat (प्रातिपदिक; from √भ्रस्ज्)
FormMasculine, Nominative, Singular; technical listing term
jiyajjiyaj
jiyaj:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootjiyaj (प्रातिपदिक; technical)
FormMasculine, Nominative, Singular
yujyuj
yuj:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyuj (धातु √युज्)
FormMasculine, Nominative, Singular; root-name
rujruj
ruj:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootruj (धातु √रुज्)
FormMasculine, Nominative, Singular; root-name
rañjarañj
rañja:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootrañj (धातु √रञ्ज्)
FormMasculine, Nominative, Singular; root-name (with a-ending citation)
vijirvijir
vijir:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvijir (प्रातिपदिक; technical root-name)
FormMasculine, Nominative, Singular
svañjisvañji
svañji:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsvañji (प्रातिपदिक; from √svañj)
FormMasculine, Nominative, Singular
sañjsañj
sañj:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsañj (धातु √सञ्ज्)
FormMasculine, Nominative, Singular; root-name
sṛjaḥsṛj-forms
sṛjaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsṛj (धातु √सृज्)
FormMasculine, Nominative, Plural (बहुवचन) (class-name); alternatively singular root-name; taken here as plural list item

Sanatkumara (in instruction to Narada on sacred learning/technical enumeration)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

This verse highlights Vedāṅga-style precision—especially Vyākaraṇa—showing that disciplined sacred learning (correct roots, forms, and usage) supports clarity of mantra, scripture study, and ultimately steadiness of mind on mokṣa.

While the verse is technical, it indirectly supports bhakti by safeguarding correct recitation and understanding of śāstra and nāma/mantra; accurate speech (vac) and disciplined learning become aids to focused worship (bhaj) rather than distractions.

Vyākaraṇa (grammar) is foregrounded through an enumeration of dhātus (verbal roots), a foundational tool for deriving meanings, parsing scripture, and maintaining correct verbal forms in ritual and study.