Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
शक्लपचूमुचार्रच्वच्विच्सिच्प्रच्छित्यज्निजिर् भजः । भञ्ज्भुज्भ्रस्ज्मत्जियज्युज्रुज्रञ्जविजिर्स्वञ्जिसञ्ज्सृजः ॥ ७८ ॥
śaklapacūmucārracvacvicsicpracchityajnijir bhajaḥ | bhañjbhujbhrasjmatjiyajyujrujrañjavijirsvañjisañjsṛjaḥ || 78 ||
ต่อไปเป็นรายชื่อธาตุ: śak, klap, pac, ū, muc, ār, rac, vac, vic, sic, pracch, itya, aj, nij, ir, bhaj; และ bhañj, bhuj, bhrasj, mat, ji, yaj, yuj, ruj, rañj, vij, svañj, sañj, sṛj
Sanatkumara (in instruction to Narada on sacred learning/technical enumeration)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
This verse highlights Vedāṅga-style precision—especially Vyākaraṇa—showing that disciplined sacred learning (correct roots, forms, and usage) supports clarity of mantra, scripture study, and ultimately steadiness of mind on mokṣa.
While the verse is technical, it indirectly supports bhakti by safeguarding correct recitation and understanding of śāstra and nāma/mantra; accurate speech (vac) and disciplined learning become aids to focused worship (bhaj) rather than distractions.
Vyākaraṇa (grammar) is foregrounded through an enumeration of dhātus (verbal roots), a foundational tool for deriving meanings, parsing scripture, and maintaining correct verbal forms in ritual and study.