Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 19
Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
विभाषयान्यथाभावात्सर्वं सिद्ध्येञ्च वैदिकम् । भूवाद्या धातवो ज्ञेयाः परस्मैपदिनस्स्मृताः ॥ १९ ॥
vibhāṣayānyathābhāvātsarvaṃ siddhyeñca vaidikam | bhūvādyā dhātavo jñeyāḥ parasmaipadinassmṛtāḥ || 19 ||
ด้วยเหตุที่มีวิภาษะ (รูปใช้ได้ตามเลือก) และความเป็นไปได้ของการใช้ต่างแบบ ถ้อยคำพระเวททั้งปวงจึงยังตั้งมั่นเป็นที่ยอมรับได้ ธาตุที่ขึ้นต้นด้วย “bhū” พึงรู้ว่าเป็นพวกปรัสไมปท (รูปกริยาเสียงกรรมวาจา/ฝ่ายกระทำ) ตามที่สืบทอดในคัมภีร์॥๑๙॥
Sanatkumara (teaching Narada in a technical/Vedanga-aligned context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It safeguards the authority of Vedic speech by explaining that even when multiple grammatical options exist, Vedic usage remains valid—supporting correct study (svādhyāya) as a limb of dharma that aids mokṣa-oriented discipline.
Indirectly: bhakti practices rely on accurate mantra, nāma, and śāstra-recitation; this verse reinforces that proper linguistic understanding preserves the integrity of Vedic sound used in worship and devotion.
Vyākaraṇa (grammar): it notes vibhāṣā (optional rules/variants) and identifies bhū-ādi verbal roots as parasmaipada, a practical rule for correct conjugation in Vedic and śāstric usage.