Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
नीलोत्पलं महाषष्टी तुल्यार्थे कर्मधारयः । अब्राह्मणो न ञि प्रोक्तः कुंभकारादिकः कृता ॥ ९३ ॥
nīlotpalaṃ mahāṣaṣṭī tulyārthe karmadhārayaḥ | abrāhmaṇo na ñi proktaḥ kuṃbhakārādikaḥ kṛtā || 93 ||
ในสมาสอย่าง nīlotpala (“บัวสีน้ำเงิน”) ความสัมพันธ์ถือเป็น ‘มหา-ษัษฐี’ และเมื่อมีความหมายแห่งความเสมอเหมือน (tulya-artha) จัดเป็นสมาสแบบกรรมธารยะ อีกทั้งหลังคำว่า “a-brāhmaṇa” ไม่สอนปัจจัยตัทธิต ‘Ñi’; ส่วนรูปอย่าง kumbhakāra (“ช่างปั้นหม้อ”) เป็นต้น ถือเป็นอนุพันธ์ที่ยอมรับกันแล้ว
Sanatkumara (teaching Narada in a Vyakarana-focused section)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It places Vyākaraṇa (grammar) among the practical aids to dharma and mokṣa by clarifying correct speech and meaning—showing that disciplined language (śabda-śuddhi) supports disciplined understanding (artha-śuddhi).
Indirectly: bhakti relies on accurate recitation and comprehension of divine names and scriptures; this verse contributes by preserving precise grammatical meaning so mantra and śāstra are understood and transmitted correctly.
Vyākaraṇa (a Vedāṅga): it highlights rules about samāsa classification (karmadhāraya) and taddhita-suffix application (Ñi), using standard examples like nīlotpala and kumbhakāra.