Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 27

Kalpa-Lakṣaṇa and Gṛhya-Kalpa: Classifications, Purifications, Implements, and Spatial Rite-Design

द्व्यङ्गुलं तूपयमनमेकं सम्मार्जनाङ्गुलम् । स्रुवं षडङ्गुलं प्रोक्तं स्रुचं सार्द्धत्रयाङ्गुलम् ॥ २७ ॥

dvyaṅgulaṃ tūpayamanamekaṃ sammārjanāṅgulam | sruvaṃ ṣaḍaṅgulaṃ proktaṃ srucaṃ sārddhatrayāṅgulam || 27 ||

อุปยมนะมีประมาณสองอังคุล; อังคุลสำหรับการชำระ (สัมมารชนะ) หนึ่งอังคุล; สฺรุวะยาวหกอังคุล และสฺรุจมีประมาณสามอังคุลครึ่ง॥๒๗॥

द्वि-अङ्गुलम्two-finger(-measure)
द्वि-अङ्गुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि-अङ्गुल (प्रातिपदिक; द्वि + अङ्गुल)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
तुbut / indeed
तु:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
उपयमनम्the upayamana implement (a ritual utensil)
उपयमनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउपयमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
एकम्one
एकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
सम्मार्जन-अङ्गुलम्the finger-measure for the broom/cleaning (sammārjana)
सम्मार्जन-अङ्गुलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्मार्जन-अङ्गुल (प्रातिपदिक; सम्मार्जन + अङ्गुल)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
स्रुवम्sruva (small ladle)
स्रुवम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
षट्-अङ्गुलम्six-finger(-measure)
षट्-अङ्गुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषट्-अङ्गुल (प्रातिपदिक; षट् + अङ्गुल)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
प्रोक्तम्said / declared
प्रोक्तम्:
Kriya-visheshana / Vidheya (विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
स्रुचम्sruc (larger ladle)
स्रुचम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्रुच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)
स-अर्ध-त्रि-अङ्गुलम्three-and-a-half-finger(-measure)
स-अर्ध-त्रि-अङ्गुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + अर्ध + त्रि-अङ्गुल (प्रातिपदिक; स + अर्ध + त्रि + अङ्गुल)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular)

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada

FAQs

It emphasizes that sacred action (yajña/karma) must be performed with precision and purity; correct measures for tools support steadiness of mind, order (ṛta), and disciplined practice that aids dharma and inner purification.

While not describing bhakti directly, it supports devotional worship by insisting on careful ritual discipline—measured offerings and clean implements become an outward expression of inward reverence toward the Deity.

It highlights technical ritual knowledge tied to śikṣā/kalpa-style procedure: standardized aṅgula-based measurements for implements like the sruva and sruc, ensuring uniformity in Vedic rites and domestic worship.