Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 37

योगस्वरूप-धारणा-समाधि-वर्णनम् (केशिध्वजोपदेशः)

विष्णुशक्तिः परा प्रोक्ता क्षेत्रज्ञाख्या तथापरा । अविद्याकर्मसंज्ञान्या तृतीया शक्तिरिष्यते ॥ ३७ ॥

viṣṇuśaktiḥ parā proktā kṣetrajñākhyā tathāparā | avidyākarmasaṃjñānyā tṛtīyā śaktiriṣyate || 37 ||

ศักติของพระวิษณุประกาศว่าเป็น ‘ปรา’ อันสูงสุด; อีกศักติหนึ่งเรียกว่า ‘กษेत्रชญะ’; และศักติที่สามเป็นที่รู้จักว่า ‘อวิทยา’ และ ‘กรรม’.

viṣṇu-śaktiḥViṣṇu’s power
viṣṇu-śaktiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक) + śakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: 'viṣṇoḥ śaktiḥ'
parāsupreme
parā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
proktāis declared
proktā:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु) → prokta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (said/declared)
kṣetrajña-ākhyācalled ‘kṣetrajña’
kṣetrajña-ākhyā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣetra-jña (प्रातिपदिक) + ākhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: 'kṣetrajña-iti ākhyā' (named as kṣetrajña)
tathālikewise, also
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): प्रकार/समुच्चयार्थ
aparāanother (secondary)
aparā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
avidyā-karma-saṃjñānyāthe third, termed ‘ignorance and action’
avidyā-karma-saṃjñānyā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootavidyā (प्रातिपदिक) + karma (प्रातिपदिक) + saṃjñā (प्रातिपदिक) + anya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: 'avidyā-karma-saṃjñā' + 'anyā' = 'other, termed ignorance-and-action'
tṛtīyāthird
tṛtīyā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
śaktiḥpower
śaktiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
iṣyateis considered
iṣyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√iṣ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); आत्मनेपद; भावे/कर्मणि-प्रायः: 'is considered/accepted'

Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha Dharma dialogue)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

V
Vishnu
K
Kshetrajna

FAQs

It classifies reality through Vishnu’s threefold śakti—transcendent (parā), the conscious self as knower (kṣetrajña), and the binding force of ignorance and action (avidyā-karma)—showing how bondage and liberation are explained within Moksha Dharma.

By identifying parā-śakti as Vishnu’s supreme divine power, it supports bhakti as turning from avidyā-karma (binding tendencies) toward the Lord’s higher reality, where knowledge and devotion together orient the soul to liberation.

No specific Vedanga technique is taught; the practical takeaway is philosophical discernment (viveka): recognizing karma (including ritual action) as binding when rooted in avidyā, and directing practice toward God-realization and moksha.