Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 84

Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसश्चापि गुणाः स्मृताः । रसज्ञानं तु वक्ष्यामि तन्मे निगदतः श्रृणु ॥ ८४ ॥

śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca rasaścāpi guṇāḥ smṛtāḥ | rasajñānaṃ tu vakṣyāmi tanme nigadataḥ śrṛṇu || 84 ||

เสียง สัมผัส รูป และรส ถูกกล่าวว่าเป็นคุณลักษณะทั้งหลาย บัดนี้เราจักอธิบายความรู้เรื่องรส; จงฟังถ้อยคำของเราด้วยความตั้งใจ

शब्दःsound
शब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्पर्शःtouch
स्पर्शः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
रूपम्form/color
रूपम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
रसःtaste/flavor
रसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Samuccaya/Avadhāraṇa (समुच्चय/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
गुणाःqualities
गुणाः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/Predicate-nominative)
TypeNoun
Rootगुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्मृताःare stated/remembered
स्मृताः:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगे विधेय (are said/remembered)
रस-ज्ञानम्knowledge of taste
रस-ज्ञानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रसस्य ज्ञानम्)
तुbut/now
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/विरोध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (contrastive particle)
वक्ष्यामिI shall explain
वक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
तत्that (topic)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
मेof me / my
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; enclitic form
निगदतःas I am stating
निगदतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootनि + गद् (धातु) + शतृ (कृत्) → निगदत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘मे’ इत्यस्य विशेषण (while I am speaking)
शृणुlisten
शृणु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

It frames sensory experience as analyzable “qualities” (guṇas) and signals a shift from mere perception to discriminative knowledge—an approach used in Moksha-dharma to loosen attachment to sense-objects.

Indirectly, it supports bhakti by teaching discernment: when sound, touch, form, and taste are understood as transient sense-qualities, the mind more easily turns from craving toward steady remembrance and devotion to the Supreme.

The verse is more aligned with philosophical analysis (Sāṅkhya/Vedānta-style indriya-viveka) than a specific Vedāṅga; practically, it trains careful observation of perception—useful for disciplined recitation, ritual focus, and meditative practice.