Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 60

Sṛṣṭi-pralaya-kathana: Mahābhūta-guṇāḥ, Vṛkṣa-indriya-vādaḥ, Prāṇa-vāyu-vyavasthā

भृगुरुवाच । अमितानि महाष्टानि यांति भूतानि संभवम् । अतस्तेषां महाभूतशब्दोऽयमुपपद्यते ॥ ६० ॥

bhṛguruvāca | amitāni mahāṣṭāni yāṃti bhūtāni saṃbhavam | atasteṣāṃ mahābhūtaśabdo'yamupapadyate || 60 ||

ภฤคุกล่าวว่า “มหาตัตตวะทั้งแปดนั้นหาประมาณมิได้ และด้วยสิ่งเหล่านั้นเองสรรพสัตว์จึงบังเกิดปรากฏ ดังนั้นคำว่า ‘มหาภูตะ’ จึงเหมาะสมแก่สิ่งเหล่านั้น”

भृगुःBhṛgu
भृगुः:
Karta (कर्ता/वक्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अमितानिimmeasurable/countless
अमितानि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतानि इति विशेषणम्
महाष्टानिthe eight great (categories)
महाष्टानि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + अष्ट (प्रातिपदिक)
Formसमासः: द्विगु (numerical compound) ‘महान् अष्ट’ = ‘eight great (ones)’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतानि इति विशेषणम्
यान्तिgo/attain
यान्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
भूतानिbeings/elements
भूतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सम्भवम्origin/coming-into-being
सम्भवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
अतःtherefore
अतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतुवाचक-अव्यय (causal particle: therefore/from this)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
महाभूतशब्दःthe term ‘mahābhūta’
महाभूतशब्दः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootमहाभूत + शब्द (प्रातिपदिक)
Formसमासः: षष्ठी/तत्पुरुष (महाभूतानां शब्दः / ‘word “mahābhūta”’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उपपद्यतेis appropriate/holds good
उपपद्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-√पद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Bhṛgu

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

B
Bhṛgu

FAQs

It frames creation as arising from vast, foundational principles (tattvas), encouraging detachment: when one sees beings as products of impersonal cosmic principles, the mind turns toward discrimination (viveka) and liberation (moksha).

Indirectly, it supports bhakti by clarifying that all manifested beings depend on higher principles; a devotee can then fix devotion on the ultimate source beyond manifestations rather than clinging to transient forms.

The verse is primarily philosophical (tattva-vicāra) rather than a Vedāṅga instruction; its practical takeaway is conceptual clarity used in meditation and teaching—precise definition of terms like “mahābhūta” for correct understanding.