Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Adhyaya 80Vaivasvata Manvantara: Enumeration of Manus and the Eighth Manu Sāvarṇi

मार्कण्डेय उवाच कथितस्तव सावर्णिश्छायासंज्ञासुतश्च यः ।

पूर्वजस्य मनोस्तुल्यः स मनुर्भविताष्टमः ॥

mārkaṇḍeya uvāca kathitas tava sāvarṇiś chāyāsaṃjñāsutaś ca yaḥ |

pūrvajasya manos tulyaḥ sa manur bhavitāṣṭamaḥ ||

มารกัณฑेयกล่าวว่า ‘สวารฺณิ ผู้เป็นโอรสของฉายาและสัญญา ได้อธิบายแก่ท่านแล้ว เขาจะเสมอด้วยมนูก่อนหน้า และจะเป็นมนูองค์ที่แปด’

मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कथितःhas been described
कथितः:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicative with सावर्‍णिः
तवto you / for you
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/for you)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
सावर्णिःSāvarṇi (name)
सावर्णिः:
Karta (कर्ता; subject of kathitaḥ)
TypeNoun
Rootसावर्णि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
छायासंज्ञासुतःson of Chāyā and Saṃjñā
छायासंज्ञासुतः:
Visheshana (विशेषण/appositive to सावर्‍णिः)
TypeNoun
Rootछाया-संज्ञा-सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: छायायाः संज्ञायाः सुतः (son of Chāyā and Saṃjñā)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
यःwho
यः:
Karta (कर्ता; of relative clause)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative)
पूर्वजस्यof the earlier-born (ancestor)
पूर्वजस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootपूर्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
मनॊःof Manu
मनॊः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
तुल्यःequal/similar
तुल्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमानार्थक (taking genitive: 'equal to')
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता; appositive)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to सः
भविताwill be
भविता:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + तृच्/तृन् (कृदन्त-प्रत्यय; future agent noun)
Formभविष्यत्कर्तरि कृदन्त (periphrastic future sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'one who will be'
अष्टमःeighth
अष्टमः:
Visheshana (विशेषण/qualifier of मनुः)
TypeAdjective
Rootअष्टम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ordinal (eighth)
Mārkaṇḍeya responding to Krauṣṭuki
ManvantaraProphetic chronologyManu succession

FAQs

The succession of Manus conveys that righteous governance is not accidental but cyclically restored; ‘equal to the earlier Manu’ signals an ideal of continuity in dharmic standards across eras.

Manvantara: direct identification of the next Manu (8th) and his lineage marker, setting up the era’s administration details.

The pairing of Chāyā (shadow) and Saṃjñā (consciousness/name) in lineage language can be read symbolically as the integration of latent and manifest aspects that generate a new cosmic administrator (Manu).