Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Adhyaya 78Hymn to Surya and the Distribution of Solar Splendour; Genealogy of Vaivasvata and Chaya’s Line

मार्कण्डेय उवाच एवṃ संस्तूयमानस्तु देवैर्देवर्षिभिस्तथा ।

मुमोच स्वं तदा तेजस्तेजसां राशिरव्ययः ॥

mārkaṇḍeya uvāca evaṃ saṃstūyamānas tu devair devarṣibhis tathā | mumoca svaṃ tadā tejas tejasāṃ rāśir avyayaḥ ||

มารกัณฑेयกล่าวว่า: ครั้นได้รับการสรรเสริญดังนี้จากเหล่าเทพและฤๅษีทิพย์ กองรัศมีอันไม่เสื่อมสลายนั้นจึงปลดปล่อยรัศมีของตนเองออกมา

मार्कण्डेयःMarkandeya
मार्कण्डेयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘thus’)
संस्तूयमानःbeing praised
संस्तूयमानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्√स्तु (धातु)
Formवर्तमानकालिक कर्मणि-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle, शानच्/मान): पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being praised’
तुindeed / then
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अनुवादक-निपात (particle: ‘but/indeed’)
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), बहुवचन
देव-ऋषिभिःby the divine sages
देव-ऋषिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: देवाः ऋषयः ये (divine sages); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: ‘also/likewise’)
मुमोचreleased / emitted
मुमोच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमु√मुच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
स्वम्his/its own
स्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to तेजः)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तेजःradiance / energy
तेजः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
तेजसाम्of energies / of radiances
तेजसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन
राशिःa mass / heap
राशिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अव्ययःimperishable
अव्ययः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to राशिः)
Markandeya (narrator) reporting events

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Devi (Supreme Goddess)DevasDevarṣis
Devi as the concentrated ‘tejas’ (radiant power) of the gods
ShaktismMythic narrationTejas theologyDivine epiphany

FAQs

Praise (stuti) is not flattery but alignment with truth; when cosmic order is restored through recognition of the supreme power, that power can manifest or withdraw appropriately.

Carita: a narrative description of the deity’s action in response to the gods’ hymn.

‘Tejasāṃ rāśi’ depicts the Goddess as the unified reservoir of all divine potencies—suggesting that differentiated powers are condensations of one śakti.