Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

Adhyaya 61The Second Manvantara Begins: The Brahmin’s Swift Journey and Varuthini’s Temptation on Himavat

वरूथिन्युवाच निजमालयमप्यस्माद्भवान् यास्यत्यसंशयम् ।

स्वल्पकालं मया सार्धं भुङ्क्ष्व भोगान् सुदुर्लभान् ॥

varūthiny uvāca nijam ālayam apy asmād bhavān yāsyaty asaṃśayam | svalpa-kālaṃ mayā sārdhaṃ bhuṅkṣva bhogān sudurlabhān ||

วรูถินีกล่าวว่า “แม้จากที่นี่ท่านก็จักไปสู่ที่พำนักของตนโดยแน่นอน เพราะฉะนั้นขอให้เสวยสุขอันได้มายากร่วมกับข้าพเจ้าเพียงชั่วครู่หนึ่งเถิด”

वरूथिनीVarūthinī
वरूथिनी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवरूथिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
निजम्one’s own
निजम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम्
आलयम्abode, home
आलयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
अस्मात्from me
अस्मात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन
भवान्you (honored)
भवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific)
यास्यतिwill go
यास्यति:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
असंशयम्without doubt
असंशयम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअसंशय (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial accusative)
स्वल्पकालम्for a short time
स्वल्पकालम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Time)
TypeNoun
Rootस्वल्प + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारय-समास (स्वल्पः कालः)
मयाwith me
मया:
Sahakari (सहकारी/Instrumental associate)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
सार्धम्together with
सार्धम्:
Sahartha (सहार्थ/Accompaniment marker)
TypeIndeclinable
Rootसार्धम् (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (with/along with)
भुङ्क्ष्वenjoy, partake
भुङ्क्ष्व:
Kriya (क्रिया/Command)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
भोगान्enjoyments, pleasures
भोगान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
सुदुर्लभान्very hard to obtain
सुदुर्लभान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; विशेषणम् (भोगान्)
Varūthinī → brāhmaṇa (within Mārkaṇḍeya’s narration)

{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaTemptation vs restraintHouseholder and Brahmin ethicsKarma

FAQs

The verse sets up a classic dharma-test: worldly enjoyment is offered as ‘rare’ and ‘brief,’ but the narrative will contrast this with the brāhmaṇa’s vow-bound restraint and fear of adharma.

Primarily Ācāra/Dharma-upadeśa embedded in an itihāsa-style episode; not a direct sarga/pratisarga/manvantara/vaṃśa/vaṃśānucarita passage.

‘Rare pleasures’ symbolize sensory bait (viṣaya) that diverts a disciplined life; ‘short time’ hints at the fleeting nature of gratification versus enduring karmic consequence.