Shloka 46

Adhyaya 61Avanti Narrative

वरूथिन्युवाच मौलेयाहं महाभागा नाम्ना ख्याता वरूथिनी । विचरामि सदैवात्र रमणीये महाचले ॥

varūthiny uvāca mauleyāhaṃ mahābhāgā nāmnā khyātā varūthinī / vicarāmi sadaivātra ramaṇīye mahācale

วรูถินีกล่าวว่า “โอผู้มีบุญวาสนา เราชื่อเมาลิยา และเป็นที่รู้จักในนามวรูถินี เราเที่ยวไปเสมอบนมหาภูเขาอันรื่นรมย์นี้”

वरूथिनीVarūthinī
वरूथिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवरूथिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मौलेया(I am) Mauleyā
मौलेया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमौलेया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जाति/नामवाचक
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महाभागाvery fortunate
महाभागा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् भागः यस्याः)
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by name’ (instrumental of respect)
ख्याताam known
ख्याता:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘known/called’
वरूथिनीVarūthinī
वरूथिनी:
Pratipadya (प्रातिपद्य/नाम)
TypeNoun
Rootवरूथिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम-रूप
विचरामिI wander
विचरामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-चर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सदाalways
सदा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: always)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle: indeed/just)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
रमणीयेin the delightful
रमणीये:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरमणीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अधिकरणे विशेषण
महाचलेon/in the great mountain
महाचले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + अचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् अचलः)
Varūthinī speaking to the dvijasuta

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Self-identificationSacred geography (mountain setting)Character naming

FAQs

Naming oneself and stating one’s sphere of movement establishes social clarity (satya/straightforwardness) before further engagement—an implicit dharmic norm within dialogue.

Ākhyāna/Upākhyāna; the ‘mahācala’ is a narrative locale rather than a systematic tīrtha/bhūgola catalogue in this excerpt.

The mountain (mahācala) often symbolizes elevated states and isolation where encounters test restraint; roaming there can imply a liminal space where ordinary rules are challenged.