Shloka 45

Adhyaya 57Clouds and Rain

अथापरे जनपदा दक्षिणापथवासिनः । पुण्ड्राश्च केवलाश्चैव गोलाङ्गूलास्तथैव च ॥

athāpare janapadā dakṣiṇāpathavāsinaḥ / puṇḍrāśca kevalāścaiva golāṅgūlāstathaiva ca

บัดนี้เราจักกล่าวถึงแว่นแคว้นอื่น ๆ คือผู้พำนักในเส้นทางทักษิณาปถะ: ปุณฑระ เควละ และ โกลางคูละ

अथthen/next
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; आरम्भ/अनन्तर (sequence marker)
अपरेother
अपरे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘janapadāḥ’)
जनपदाःcountries/peoples
जनपदाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
दक्षिणापथवासिनःinhabitants of the Dakṣiṇāpatha (southern region)
दक्षिणापथवासिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्षिणापथ + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष: ‘दक्षिणापथे वासिनः’ = inhabitants of the southern route/Deccan
पुण्ड्राःthe Puṇḍras
पुण्ड्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्ड्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; जनपद-नाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
केवलाःthe Kevalas
केवलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; जनपद-नाम (also ‘only/sole’ as adj., here ethnonym)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
एवindeed/also
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
गोलाङ्गूलाःthe Golāṅgūlas
गोलाङ्गूलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगोल + अङ्गूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष (name): ‘गोल-अङ्गूल’
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चय (adverb: likewise)
एवindeed
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात (conjunction)
Paurāṇic narrator (geographical enumeration; frame-speaker not explicit in the given excerpt)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

GeographyDakshinapathaDirectional catalogues

FAQs

The Dakṣiṇāpatha is treated as an integral segment of the inhabited world; the purāṇic map is pan-regional, not confined to a single ‘heartland.’

Cosmography (bhū-varṇana) embedded within the Purāṇa’s broader historical framework.

Directional movement (north → east → south) can be read as a ritual circumambulation of Bhārata in text-form, a literary pradakṣiṇā.