Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Adhyaya 45Jaimini’s Cosmological Questions and the Opening of Markandeya’s Account of Primary Creation

कथञ्च वंशाः देवर्षि-पितृभूतादिसम्भवाः ।

मन्वन्तराणि च कथं वंशानुचरितञ्च यत् ॥

kathaṃ ca vaṃśā devarṣi-pitṛ-bhūtādi-sambhavāḥ | manvantarāṇi ca kathaṃ vaṃśānucaritaṃ ca yat ||

สายวงศ์ที่กำเนิดจากเหล่าเทพ ฤๅษี ปิตฤ ภูตะ และหมู่อื่น ๆ นั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร? มนวันตระพึงพรรณนาอย่างไร และเรื่องราวประวัติที่สืบต่อจากสายวงศ์เหล่านั้นมีอะไรบ้าง?

kathamhow?
katham:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
vaṃśāḥlineages/dynasties
vaṃśāḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaṃśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
devarṣi-pitṛ-bhūta-ādi-sambhavāḥarising from divine seers, ancestors, beings, etc.
devarṣi-pitṛ-bhūta-ādi-sambhavāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdevarṣi + pitṛ + bhūta + ādi + sambhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (निर्देश/षष्ठी-सम्बन्धः: ‘देवर्षि-पितृ-भूत-आदि-सम्भव’ = arising from devarṣis, pitṛs, beings, etc.)
manvantarāṇiManvantaras (epochs of Manus)
manvantarāṇi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmanvantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
kathamhow?
katham:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
vaṃśa-anucaritamthe history of the lineages
vaṃśa-anucaritam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaṃśa + anucarita (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘वंशस्य अनुचरितम्’ = account/history of lineages)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
yatthat which
yat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
Inquirer (Jaimini in the common frame) questioning revered sages
ManvantaraGenealogy (Vaṃśa)Dynastic history (Vaṃśānucarita)Purāṇic historiography

FAQs

Human life is situated within vast networks of ancestry and cosmic administration; remembering lineage and epoch encourages responsibility (dharma) and continuity rather than isolated self-concern.

Explicitly calls for manvantara, vaṃśa, and vaṃśānucarita—three of the five lakṣaṇas—alongside earlier questions on sarga/pralaya.

Lineages can be read as streams of guṇa and saṃskāra; ‘Manu-epochs’ mirror phases of inner governance where different ‘laws’ (manu-dharma) dominate one’s psyche.