Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyaya 31Naimittika and Related Śrāddha Rites: Sapiṇḍīkaraṇa, Eligibility, Timing, and Procedure

एवं यो यजमानस्य यश्च तेषां द्विजन्मनाम् ।

कश्चिज्जलान्नविक्षेपः शुचिरुच्छिष्ट एव वा ॥

evaṃ yo yajamānasya yaś ca teṣāṃ dvijanmanām / kaś cij jalānnavikṣepaḥ śucir ucchiṣṭa eva vā

ดังนี้ การสาดหรือโปรยน้ำและอาหารใด ๆ ที่เกิดขึ้น—จะเป็นของยชามานะหรือของทวิชะ—จะสะอาดหรือแม้เป็นของเหลือ (อุจฉิษฏะ) ก็ตาม…

एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb: thus)
यःwho
यः:
कर्ता (relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; relative pronoun
यजमानस्यof the sacrificer (patron)
यजमानस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
यःwho
यः:
कर्ता (relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
द्वि-जन्मनाम्of the twice-born (brāhmaṇas etc.)
द्वि-जन्मनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोग: द्विजन्मा = twice-born (dvija)
कश्चित्someone/any (one)
कश्चित्:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite pronoun)
जल-अन्न-विक्षेपः(is) the discarding of water and food
जल-अन्न-विक्षेपः:
कर्ता/विधेय (predicate-noun)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक) + विक्षेप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समाहार/षष्ठी-तत्पुरुष: जलस्य अन्नस्य च विक्षेपः = scattering/throwing away of water and food
शुचिःpure
शुचिः:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
उच्छिष्टः(or) impure/with leftovers
उच्छिष्टः:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootउच्छिष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; ‘leftover/impure (from eating)’
एवindeed/just
एव:
अवधारण
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphasis)
वाor
वा:
विकल्प (alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय, विकल्पार्थक (disjunctive particle)
Not specified in input

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

ŚrāddhaRitual taxonomy (śuci/ucchiṣṭa)Gṛhastha dutyMerit transfer

FAQs

The teaching broadens the field of ritual consequence: even what is classified as ‘leftover’ can function within dharmic causality when connected to sacred hospitality and śrāddha contexts.

Ācāra/Dharma; it systematizes ritual effects rather than narrating cosmogenesis or dynasties.

The śuci/ucchiṣṭa polarity is relativized: when embedded in yajña-structure, remnants are not mere waste but transformed substance carrying ‘ritual charge’ (saṃskāra).