Adhyaya 29 — Alarka’s Inquiry and Madalasa’s Teaching on Householder Dharma (Gārhasthya), Vaiśvadeva, and Atithi Hospitality
शोभनाशोभनाकाराṃ तं मन्येत प्रजापतिम् ।
अनित्यं हि स्थितो यस्मात् तस्मादतिथिरुच्यते ॥
śobhanāśobhanākāraṃ taṃ manyeta prajāpatim / anityaṃ hi sthito yasmāt tasmād atithir ucyate
พึงนับถือแขก—ไม่ว่าจะมีรูปลักษณ์น่าพอใจหรือไม่น่าพอใจ—ดุจพระประชาบดี (ปรชาปติ) เอง เพราะการพำนักของเขาไม่ถาวร จึงเรียกว่า ‘อติถิ’ คือผู้มามิได้กำหนดวันแน่นอน
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
Hospitality is not contingent on external traits. The guest embodies a divine principle (Prajāpati), so honoring an atithi becomes a direct act of dharma rather than social preference.
Primarily ‘Vamśānucarita/Dharma’ material rather than cosmological pancalakṣaṇa; it functions as smṛti-like ethical instruction embedded in the Purāṇa.
The ‘impermanent guest’ symbolizes the transient nature of worldly encounters; responding with reverence trains non-reactivity and sanctifies daily life as yajña.