Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

Adhyaya 24Kuvalayashva’s Refusal of Gifts and the Vision of Madalasa’s Maya

द्रष्टुं तां चारुसर्वाङ्गीमयं वीर ! ऋतध्वजः ।

तात ! वाञ्छति यद्येतत् क्रियते तत् कृतं भवेत् ॥

draṣṭuṃ tāṃ cārusarvāṅgīmayaṃ vīra ! ṛtadhvajaḥ / tāta ! vāñchati yadyetat kriyate tat kṛtaṃ bhavet

โอ้วีรบุรุษ ฤตธวัชะปรารถนาจะได้เห็นนางผู้มีอวัยวะงดงามนั้น คุณพ่อผู้เป็นที่รัก—หากประสงค์เช่นนี้ ก็จงให้เป็นไปเถิด; นับว่าได้สำเร็จแล้ว

द्रष्टुम्to see
द्रष्टुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (तुमन्त), 'to see'
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चारु-सर्वाङ्गीम्beautiful in all limbs
चारु-सर्वाङ्गीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootचारु + सर्वाङ्गी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (चारु या सर्वाङ्गी), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अयम्this (man)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
ऋतध्वजःṚtadhvaja
ऋतध्वजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋत + ध्वज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ऋतं ध्वजः यस्य/ऋतध्वजः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम
तातO dear/father
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
वाञ्छतिdesires
वाञ्छति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवाञ्छ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यदिif
यदि:
Logical connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: शर्त-सम्बन्धक (conditional conjunction)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्रियतेis done
क्रियते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृतम्done
कृतम्:
Predicate complement (विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'done'
भवेत्would be
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative/Potential), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Narrative voice with direct addresses (vīratāta)

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Desire and perceptionCatalyst for māyā-displayCourtship motif (narrative)

FAQs

Desire to ‘see’ (draṣṭum) becomes the hinge on which illusion can operate: what one longs to perceive is precisely what can be fabricated. The verse prepares the ground for testing discernment.

Ānucarita: narrative progression through personal motives and requests.

The request to ‘make it happen’ mirrors the mind’s demand that reality conform to longing—this is the seed of māyā, where appearance is manufactured to satisfy expectation.