Shloka 93

Adhyaya 10Svayambhuva Manvantara

प्रयान्त्याशु विमानानि नानादिव्यास्त्रगुज्ज्वलाः ।

तस्माच्च प्रच्युता राज्ञामन्येषां च महात्मनाम् ॥

prayānty āśu vimānāni nānādivyāstragujjvalāḥ | tasmāc ca pracyutā rājñām anyeṣāṃ ca mahātmanām ||

ไม่นานก็มีวิมานลอยฟ้ามาถึง อร่ามด้วยพวงมาลัยและเครื่องประดับทิพย์นานาประการ; แต่จากภาวะสวรรค์นั้น เมื่อบุญสิ้นลง พระราชาและมหาบุรุษอื่น ๆ ย่อมตกลงมา.

प्रयान्तिgo forth, depart
प्रयान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-yā (या धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; (पाठे प्रयान्त्याशु इति संधिः)
आशुquickly
आशु:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootāśu (अव्यय)
Formकाल/रीत्यर्थक-अव्यय (adverb: quickly)
विमानानिcelestial chariots, aerial cars
विमानानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvimāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
नानादिव्यास्त्रगुज्ज्वलाःshining with various divine weapons
नानादिव्यास्त्रगुज्ज्वलाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnānā + divya + astra + gujjvala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (बहुपद): नानाविधैः दिव्यैः अस्त्रैः गुज्ज्वलाः = 'brilliant with various divine weapons'
तस्मात्from that, therefore
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; (तस्मात् + च)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
प्रच्युताःfallen away, departed
प्रच्युताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-cyut (च्युत प्रातिपदिक; cyu (च्यु) धातु-क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'fallen/departed'
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
अन्येषाम्of others
अन्येषाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
महात्मनाम्of great-souled (men)
महात्मनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmahā-ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः—कर्मधारय: महान्तः आत्मानः येषाम्/महान् आत्मा = 'great-souled'
Pitā continuing instruction to Putra

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Karma (exhaustion of merit)Svarga is finiteCosmologyImpermanence of heavenly rewards

FAQs

Even exalted rewards are impermanent: svarga is enjoyed until puṇya is spent, after which descent occurs. This encourages pursuit of enduring aims (mokṣa) beyond merely accruing merit for pleasure.

Didactic karmaphala teaching; it intersects with cosmology (lokas) but is not a manvantara/genealogy passage here.

The ‘vimāna’ motif can symbolize elevated states of consciousness gained by virtuous tendencies; ‘falling’ indicates the return of the jīva to embodied limitation when supportive causes are depleted.