Shloka 6
Ballava (Bhīma) Seeks Employment as Royal Cook in Virāṭa’s Court
इस प्रकार श्रीमह्याभारत विराटपर्वके अन्तर्गत पाण्डवप्रवेशपर्वमें दुगस्तोत्रविषयक छठा अध्याय पूरा हुआ,नतु द्विजो5यं भविता नरोत्तम: पति: पृथिव्या इति मे मनोगतम् । न चास्य दासो न रथो न कुण्जर: समीपतो भ्राजति चायमिन्द्रवत् इनका वेश तो ब्राह्मणका-सा है, किंतु ये ब्राह्मण नहीं हो सकते। ये नरश्रेष्ठ तो कहींके भूपति ही होंगे; ऐसा विचार मेरे मनमें उठ रहा है। परंतु इनके साथ दास, रथ और हाथी- घोड़े आदि कुछ भी नहीं हैं। फिर भी ये निकटसे इन्द्रके समान सुशोभित हो रहे हैं
na tu dvijo 'yaṁ bhavitā narottamaḥ patiḥ pṛthivyā iti me manogatam | na cāsya dāso na ratho na kuñjaraḥ samīpato bhrājati cāyam indravat ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—“แม้รูปลักษณ์จะคล้ายพราหมณ์ แต่ผู้นี้ย่อมไม่ใช่พราหมณ์ ในพระทัยของเราบังเกิดความคิดว่า บุรุษผู้ประเสริฐนี้ต้องเป็นเจ้าแผ่นดินผู้ใดผู้หนึ่ง ทว่าเขาไม่มีทั้งคนรับใช้ ไม่มีรถศึก ไม่มีช้างอยู่ใกล้เลย กระนั้นเมื่อยืนอยู่ใกล้ก็ยังส่องประกายดุจพระอินทร์”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Outer appearance can mislead; true stature is recognized through inner radiance (tejas) and bearing. The verse contrasts a brahmin-like guise with the unmistakable majesty of a ruler, suggesting discernment beyond externals.
A speaker observes a man who looks like a brahmin but seems too majestic to be one. Despite lacking the usual royal entourage—servants, chariot, or elephant—he still shines like Indra, prompting suspicion that he is actually a king in disguise.