Next Verse

Shloka 1

Kuru-Sainika-Āśvāsana and Vijayaghoṣaṇa

Reassuring the Kuru Soldiers; Proclaiming Victory

/ अप८ा अपर () ऑज अपार द्विषष्टितमो<5 ध्याय: अर्जुनका सब योद्धाओं और महारथियोंके साथ युद्ध वैशम्पायन उवाच अथ संगम्य सर्वे ते कौरवाणां महारथा: । अर्जुनं सहिता यत्ता: प्रत्ययुध्यन्त भारत,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर कौरवसेनाके सब महारथी मिलकर एक साथ संगठित हो बड़ी सावधानीके साथ अर्जुनका सामना करने लगे इस प्रकार श्रीमह्ााभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें अर्जुनके संकुलयुद्धसोे सम्बन्ध रखनेवाला बासठवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ६२ ॥। हि >> आय न () है आस त्रेषष्टितमो<्ध्याय: अर्जुनपर समस्त कौरवपक्षीय महारथियोंका आक्रमण और सबका युद्धभूमिसे पीठ दिखाकर भागना वैशम्पायन उवाच ततो दुर्योधन: कर्णो दुःशासनविविंशती । द्रोणश्न सह पुत्रेण कृपश्चापि महारथ:

Vaiśampāyana uvāca | atha saṅgamya sarve te kauravāṇāṃ mahārathāḥ | arjunaṃ sahitā yattāḥ pratyayudhyanta bhārata ||

ไวศัมปายนกล่าวว่า—โอ ภารตะ! ครั้นแล้วมหารถีทั้งปวงแห่งฝ่ายเการพก็ชุมนุมพร้อมกัน จัดกระบวนเป็นอันหนึ่งอันเดียวอย่างระมัดระวัง แล้วเข้าประจัญบานตอบโต้กับอรชุน

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
संगम्यhaving assembled / having come together
संगम्य:
TypeVerb
Rootसम् + गम्
FormAbsolutive (Gerund), Active
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
तेthose
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
कौरवाणाम्of the Kauravas
कौरवाणाम्:
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Genitive, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural
अर्जुनम्Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
सहिताःtogether / united
सहिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
यत्ताःstriving / intent / prepared
यत्ताः:
Karta
TypeVerb
Rootयत् (यत्-धातु, 'to strive/endeavor')
FormPast Passive Participle, Masculine, Nominative, Plural
प्रत्ययुध्यन्तthey fought against / engaged in battle with
प्रत्ययुध्यन्त:
TypeVerb
Rootप्रति + युध्
FormImperfect, Third, Plural, Atmanepada
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
K
Kauravas
J
Janamejaya (implied by address 'Bhārata')

Educational Q&A

The verse highlights how unity and disciplined coordination amplify martial power, yet it also frames war as a moral test: the many converge upon the one, and the ethical weight lies in intent, restraint, and adherence to kṣatriya-dharma even amid rivalry.

In the Goharaṇa episode of the Virāṭa Parva, the Kaurava elite chariot-warriors assemble and, acting together, launch a counter-battle against Arjuna, who is confronting them on the battlefield.