Shloka 4
धनंजयस्य आश्वासनम्
Dhanaṃjaya’s Reassurance and the Opening Engagement
तद् देवयक्षगन्धर्वमहोरगसमाकुलम् । शुशुभे5 भ्रविनिर्मुक्त ग्रहाणामिव मण्डलम्,उस समय देवता, यक्ष, गन्धर्व तथा बड़े-बड़े नागों (के विमानों) से भरा हुआ वहाँका आकाश बादलोंके आवरणसे रहित ग्रहमण्डलकी भाँति शोभा पाने लगा
tad devayakṣagandharvamahoragasamākulam | śuśubhe ’bhravinirmuktaṃ grahāṇām iva maṇḍalam ||
ขณะนั้น ท้องฟ้า ณ ที่นั้นซึ่งแน่นขนัดด้วยเหล่าเทวะ ยักษ์ คันธรรพ และนาคใหญ่ (บนวิมานของตน) ก็ส่องประกายงามดุจวงโคจรแห่งดวงดาวเมื่อพ้นจากม่านเมฆ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a Mahābhārata motif: when decisive moments connected with dharma arise, the world becomes a stage observed by higher beings. The imagery suggests that moral and fateful actions resonate beyond human society, aligning with a larger cosmic order.
Vaiśampāyana describes the sky at that moment as filled with devas, yakṣas, gandharvas, and great nāgas, making it shine like a cloudless planetary sphere—an elevated, omen-like description indicating an extraordinary event drawing celestial attention.