Shloka 3
अध्याय ५०: उत्तरेण सह अर्जुनस्य रथप्रयाणे ध्वजचिह्नैः कौरवसेनानिर्देशः
Arjuna directs Uttara by identifying Kaurava commanders through banners
Devanagari script
दहत्यग्निरवाक्यस्तु तूष्णी भाति दिवाकर: । तूष्णीं धारयते लोकान् वसुधा सचराचरान्
Transliteration
dahaty agnir avākyas tu tūṣṇīṁ bhāti divākaraḥ | tūṣṇīṁ dhārayate lokān vasudhā sa-carācarān ||
Translation
กฤปะกล่าวว่า “ไฟเผาไหม้โดยไม่เอื้อนเอ่ย สุริยเทพส่องประกายอย่างสงบ และปฐพีก็เงียบงันแต่ยังทรงไว้ซึ่งโลกทั้งหลายพร้อมสรรพชีวิตที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว ฉันใด บัณฑิต—แม้ชนะศึกมาก ได้ทรัพย์มหาศาล และทำลายกองทัพศัตรู—ก็ไม่หมกมุ่นในคำยกตนอันไร้สาระ พลังพิสูจน์ด้วยการกระทำ มิใช่ด้วยวาจาโอ้อวดฉันนั้น”
Word by Word
दहतिburns
दहति:
TypeVerb
Rootदह्
Formलट् (Present), 3, Singular, Parasmaipada
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
अवाक्यःspeechless, without words
अवाक्यः:
TypeAdjective
Rootअवाक्य
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम्
भातिshines
भाति:
TypeVerb
Rootभा
Formलट् (Present), 3, Singular, Parasmaipada
दिवाकरःthe sun (day-maker)
दिवाकरः:
Karta
TypeNoun
Rootदिवाकर
FormMasculine, Nominative, Singular
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम्
धारयतेsupports, bears
धारयते:
TypeVerb
Rootधृ
Formलट् (Present), 3, Singular, Ātmanepada
लोकान्worlds/people
लोकान्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Plural
वसुधाthe earth
वसुधा:
Karta
TypeNoun
Rootवसुधा
FormFeminine, Nominative, Singular
सचराचरान्moving and unmoving (all beings)
सचराचरान्:
TypeAdjective
Rootचराचर
FormMasculine, Accusative, Plural
Speaker
कृप उवाच
Characters & Entities
K
KṛpaA
Agni (Fire)D
Divākara (Sun)V
Vasudhā (Earth)L
Lokāḥ (worlds/beings)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes