Shloka 57
Virāṭa-parva Adhyāya 33 — Kuru Cattle-Raid and Matsya Mobilization (भूमिंजय-प्रेरणा)
प्रोवाच पुरुषव्याप्रो भीममाहवशोभिनम्
vaiśampāyana uvāca | provāca puruṣavyāghro bhīmam āhavśobhinam | bhīma yuddhe atyantaṃ suśobhita āsīt | puruṣaśreṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ suśarmāṇaṃ tāṃ daśāṃ dṛṣṭvā jahāsa ca bhīmasenam uvāca—“imaṃ narādhamam utsṛja” iti | tasyaivam uktvāpi bhīmo mahābaliḥ suśarmāṇam uvāca |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ยุธิษฐิระผู้เป็นพยัคฆ์ท่ามกลางบุรุษ ตรัสกับภีมะผู้รุ่งโรจน์ในสนามรบ ครั้นเห็นสุศรมาถูกนำมาในสภาพนั้น พระราชาผู้ทรงธรรมก็ทรงพระสรวลแล้วตรัสว่า “ปล่อยคนชั่วต่ำทรามผู้นี้เสีย” ถึงกระนั้น ภีมะผู้มีแขนกำยำก็ยังกล่าวกับสุศรมาต่อไป
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid battle, restraint and proportionate response are part of dharma. Yudhiṣṭhira’s instruction to release the fallen enemy highlights a preference for self-control and ethical conduct over uncontrolled vengeance, reminding warriors that victory should not become cruelty.
In the Virāṭa Parva battle episode, Bhīma is excelling in combat. Suśarmā is seen in a weakened or humiliating condition, and Yudhiṣṭhira laughs and tells Bhīma to let him go. Despite this, Bhīma—still forceful and dominant—addresses Suśarmā, continuing the confrontation verbally.