Shloka 22
Virāṭa-parva Adhyāya 22 — Draupadī’s Abduction Attempt and Bhīma’s Suppression of the Kīcakas
आसीदभ्यधिका चापि श्री: श्रियं प्रमुमुक्षत: । निर्वाणकाले दीपस्य वर्तीमिव दिधक्षत:,वास्तवमें जो सदाके लिये राजलक्ष्मीसे वियुक्त होनेवाला है, उस कीचककी भी उस समय शुंगार आदि धारण करनेसे श्री (शोभा) बहुत बढ़ गयी थी। ठीक उसी तरह जैसे बुझनेके समय बत्तीको भी जला देनेकी इच्छावाले दीपककी प्रभा विशेष बढ़ जाती है इति श्रीमहाभारते विराटपर्वणि कीचकवधपर्वणि कीचकवचधे द्वाविंशोडध्याय: ।। २२ || इस प्रकार श्रीमहाभारत विराटपर्वके अन्तर्गत कीचकवधपर्वमें कीचकक्धविषयक बाईसवाँ अध्याय पूरा हुआ
vaiśampāyana uvāca |
āsīd abhyadhikā cāpi śrīḥ śriyaṃ pramumukṣataḥ |
nirvāṇakāle dīpasya vartīm iva didhakṣataḥ ||
แม้กีจกะผู้กำลังจะถูกตัดขาดจากสิริแห่งราชสมบัติไปชั่วกาล ก็กลับมีรัศมีสง่างามยิ่งนักในเวลานั้นด้วยเครื่องประดับ เปรียบดังเปลวประทีปที่ก่อนดับกลับลุกสว่างจัด ราวกับปรารถนาจะเผาไส้ตะเกียงอีกครา
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the impermanence of worldly splendor and the moral irony that arrogance and unrighteous desire may appear to flourish just before collapse—like a lamp flaring up at the moment it is about to go out.
In the Kīcaka episode of the Virāṭa Parva, Kīcaka’s outward magnificence and self-assured display intensify even as his downfall is imminent; the narrator marks this as a sign of approaching destruction.