Shloka 26
Virāṭa-parva Adhyāya 13 — Kīcaka’s Proposition and Draupadī’s Dharmic Refusal
अत्यन्त हर्षमें भरकर एक-दूसरेको जीत लेनेकी इच्छावाले वे दोनों नरश्रेष्ठ वीर बाहुयुद्ध करने लगे। उस समय उन दोनोंमें बड़ी भयंकर भिड़न्त हुई। उनके परस्परके आघातसे इस प्रकार चटचट शब्द होने लगा, मानो वज्र और पर्वत एक-दूसरेसे टकरा गये हों ।। उभौ परमसंदहृष्टी बलेनातिबलावुभौ । अन्योन्यस्यान्तरं प्रेप्सू परस्परजयैषिणौ,दोनों अत्यन्त प्रसन्न थे। बलकी दृष्टिसे दोनों ही अत्यन्त बलशाली थे और एक-दूसरेपर चोट करनेका अवसर देखते हुए विजयके अभिलाषी हो रहे थे
vaiśampāyana uvāca | ubhau paramasaṃdahṛṣṭī balenātibalāv ubhau | anyonyasyāntaraṃ prepsū parasparajayaiṣiṇau || vajra-parvata-saṃghātasannibhaś ca tayor abhūd āghātajaḥ kaṭakaṭāśabdaḥ ||
บุรุษผู้ประเสริฐทั้งสองนั้นต่างเปี่ยมด้วยความปลื้มปีติยิ่ง และต่างมีกำลังมหาศาล ทั้งคู่เฝ้าจ้องหา “ช่อง” ของกันและกัน ด้วยความใคร่ชัยเหนือคู่ต่อสู้ จึงเข้าประลองบาหุยุทธ์ ครั้นแล้วเกิดการปะทะอันน่าสะพรึง เสียง ‘ฉัดฉัด’ ดังจากแรงกระหน่ำโต้ตอบ ราวกับวัชระกระแทกภูผา
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse portrays how martial exhilaration and the hunger for victory can intensify conflict: both fighters actively seek the other’s ‘opening’ (antaram). Ethically, it invites reflection on the kṣatriya drive for triumph—admirable as courage and strength, yet dangerous when victory-lust becomes the sole aim.
Two exceptionally strong warriors engage in close, arm-to-arm combat. Each looks for a moment of vulnerability in the other, and their impacts create a terrifying clash, likened to a thunderbolt striking a mountain.