Shloka 4
Nakula’s Reception in Matsya: Appointment as Aśvasūta
Horse-master
सर्वानिपृच्छच्च सभानुचारिण: कुतोडयमायाति पुरा न मे श्रुत: । न चैनमूचुर्विंदितं तदा नरा: सविस्मयं वाक्यमिदं नृपो<ब्रवीत्,छटद्मावेशसे अपने स्वरूपको छिपाकर सभाभवनमें आया हुआ वह शत्रुविजयी वीर पुरुष अपने उत्कृष्ट तेजसे प्रकाशित हो रहा था। गजराजके समान बल-विक्रमवाले उस महेन्द्रपुत्र अर्जुनको देखकर राजाने समस्त सभासदोंसे पूछा--“यह कहाँसे आया है? आजसे पहले मैंने कभी इसके विषयमें नहीं सुना है।” राजाके पूछनेपर उन मनुष्योंमेंसे किसीने उस पुरुषको अपना परिचित नहीं बताया। तब राजाने आश्चर्ययुक्त होकर यह बात कहीं--
sarvān ipṛcchac ca sabhānucāriṇaḥ kuto ’yam āyāti purā na me śrutaḥ | na cainam ūcur vinditaṃ tadā narāḥ savismayaṃ vākyam idaṃ nṛpo ’bravīt ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— พระราชาทรงไต่ถามผู้คนทั้งปวงที่สัญจรอยู่ในท้องพระโรงว่า “ผู้นี้มาจากที่ใด? ก่อนหน้านี้เราไม่เคยได้ยินเรื่องของเขาเลย” แต่ไม่มีผู้ใดในหมู่คนเหล่านั้นระบุได้ว่าเป็นผู้รู้จักคุ้นเคย ครั้นแล้วพระราชาผู้เปี่ยมด้วยความพิศวงจึงตรัสถ้อยคำนี้
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler should respond to the unfamiliar with careful inquiry rather than rash judgment. Even when someone conceals their identity, inner excellence—tejas, bearing, and capability—can draw attention, so discernment and due process in a public setting are part of dharmic governance.
In Virāṭa’s assembly, a striking newcomer appears. The king asks the courtiers where this person has come from, saying he has never heard of him before. No one can identify the newcomer, and the king, astonished, continues speaking—setting up the recognition of Arjuna’s disguised presence in the Virāṭa court.