Shloka 30
Puṣkara-Tīrtha-Māhātmya and the Phala of Pilgrimage
Nārada–Yudhiṣṭhira; Pulastya–Bhīṣma Transmission
वनादस्माद् विवासं तु रोचये5हमरिंदम । न हि नस्तमृते वीर॑ं रमणीयमिदं वनम्,महाराज! उन्हीं विजयी भ्राता धनंजयके आसनको अब अपनी कुटियामें सूना देखकर मेरे हृदयको कभी शान्ति नहीं मिलती। अत: शत्रुदमन! मैं इस वनसे अन्यत्र चलना पसंद करता हूँ। वीरवर अर्जुनके बिना अब यह वन रमणीय नहीं लगता
sahadeva uvāca | vanād asmād vivāsaṃ tu rocaye'ham ariṃdama | na hi nas tam ṛte vīraṃ ramaṇīyam idaṃ vanam ||
สหเทวะกล่าวว่า “โอ้ผู้ปราบศัตรู ข้าปรารถนาจะออกจากป่านี้ไปพำนักที่อื่น เพราะเมื่อไร้ซึ่งวีรบุรุษผู้นั้น ป่านี้ก็ไม่รื่นรมย์แก่พวกเราอีกต่อไป”
सहदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of fraternity and shared purpose: a place of hardship becomes bearable through the presence of a valued companion, and separation from a righteous, heroic brother undermines morale and the sense of well-being.
Sahadeva addresses a leader (likely Yudhiṣṭhira, called 'ariṃdama') and urges leaving the current forest residence, saying that without the heroic Arjuna the forest no longer feels pleasant to them.