Shloka 11

Puṣkara-Tīrtha-Māhātmya and the Phala of Pilgrimage

Nārada–Yudhiṣṭhira; Pulastya–Bhīṣma Transmission

Devanagari script

विशेषतस्तु पाउ्चाली स्मरन्ती मध्यमं पतिम्‌ । उद्विग्नं पाण्डवश्रेष्ठमिदं वचनमब्रवीत्‌,विशेषत: पांचालराजकुमारी द्रौपदी अपने मझले पति अर्जुनका स्मरण करती हुई सदा उद्विग्न रहनेवाले पाण्डवशिरोमणि युधिष्ठिरसे इस प्रकार बोली--

Transliteration

vaiśampāyana uvāca |

viśeṣatas tu pāñcālī smarantī madhyamaṃ patim |

udvignaṃ pāṇḍavaśreṣṭham idaṃ vacanam abravīt ||

Translation

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โดยเฉพาะปาญจาลี เทวีเทราปที เมื่อระลึกถึงสามีผู้เป็นกลางคืออรชุน ก็กล่าวถ้อยคำนี้แก่ยุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐแห่งปาณฑพ ผู้มีความกังวลอยู่เนืองนิตย์”

Word by Word

• विशेषतः: especially
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतस्

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• पाञ्चाली: Pañcālī (Draupadī)
• पाञ्चाली: Karta
• Type: Noun
• Root: पाञ्चाली
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• स्मरन्ती: remembering
• स्मरन्ती: Karta
• Type: Verb
• Root: स्मृ
• Form: शतृ (present active participle), Feminine, Nominative, Singular

• मध्यमम्: the middle (one)
• मध्यमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मध्यम
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• पतिम्: husband
• पतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पति
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• उद्विग्नम्: anxious/agitated
• Type: Adjective
• Root: उद्विग्न
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• पाण्डवश्रेष्ठम्: the best of the Pāṇḍavas
• पाण्डवश्रेष्ठम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाण्डवश्रेष्ठ
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वचन
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अब्रवीत्: said/spoke
• Type: Verb
• Root: ब्रू
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Pāñcālī (Draupadī)
• Arjuna
• Yudhiṣṭhira
• Pāṇḍavas
• Pāñcāla