Shloka 74
नलस्य बाहुकत्वेन ऋतुपर्णनगरप्रवेशः
Nala as Bāhuka enters Ṛtuparṇa’s city
अस्याश्षु नद्या: कल्याणि वद सत्यमनिन्दिते । साब्रवीत् तानृषीन् नाहमरण्यस्यास्य देवता,“अनिन्दिते! कल्याणि! अथवा तुम इस नदीकी अधिष्ठात्री देवी हो, सच-सच बताओ।' दमयन्तीने उन ऋषियोंसे कहा--“तपस्याके धनी ब्राह्मणो! न तो मैं इस वनकी देवी हूँ, न पर्ववकी अधिदेवता और न इस नदीकी ही देवी हूँ। आप सब लोग मुझे मानवी समझें
Bṛhadaśva uvāca: asyāśu nadyāḥ kalyāṇi vada satyam anindite | sābravīt tān ṛṣīn nāham araṇyasyāsya devatā |
พฤหทัศวะกล่าวว่า “โอ้ผู้เป็นมงคล โอ้ผู้ไร้มลทิน จงบอกความจริงโดยพลัน—เจ้าเป็นเทวีผู้สถิตคุ้มครองแม่น้ำนี้หรือ?” ดมยันตีตอบเหล่าฤๅษีว่า “โอ้พราหมณ์ผู้มั่งคั่งด้วยตบะ ข้ามิใช่เทวีแห่งป่านี้ มิใช่เทวาธิปติแห่งภูเขานี้ และมิใช่เทวีแห่งแม่น้ำนี้ จงรู้เถิดว่าข้าเป็นมนุษย์หญิง”
बृहृदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights satya (truthfulness) and humility: Damayantī refuses divine attribution and insists on being regarded as human, grounding the encounter in honest self-identification rather than flattery or superstition.
Sages, struck by Damayantī’s appearance and presence near a river in the wilderness, ask whether she is the presiding deity of the river/forest. She answers that she is not a goddess of the forest, mountain, or river, but a human woman.