Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

नलस्य बाहुकत्वेन ऋतुपर्णनगरप्रवेशः

Nala as Bāhuka enters Ṛtuparṇa’s city

समुल्लिखद्धिरेतैर्हि त्वया शूज्भशतैर्न॒प: । कच्चिद्‌ दृष्टोडचलश्रेष्ठ वने5स्मिन्‌ दारुणे नलः,'पर्वतश्रेष्ठ] क्या आपने इन सैकड़ों गगनचुम्बी शिखरोंद्वारा इस भयानक वनमें कहीं राजा नलको देखा है?

samullikhaddhir etair hi tvayā śṛṅgaśatair nṛpaḥ | kaccid dṛṣṭo ’calāśreṣṭha vane ’smin dāruṇe nalaḥ ||

พรหทัศวะกล่าวว่า— “โอ ภูผาผู้ประเสริฐ! ด้วยยอดเขานับร้อยของท่าน ราวกับได้ขีดข่วนและสลักรอยลงบนท้องฟ้าเอง จงบอกมา—ในพงไพรอันน่าสะพรึงนี้ ท่านได้เห็นพระราชานลที่ใดบ้างหรือไม่?”

समुल्लिखद्धिःby (these) towering/lofty (peaks)
समुल्लिखद्धिः:
Karana
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-लिख् (धातु) → समुल्लिखत् (कृदन्त)
Formmasculine, instrumental, plural
एतैःby these
एतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
त्वयाby you
त्वया:
Karta
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formmasculine, instrumental, singular
शृङ्गशतैःby hundreds of peaks
शृङ्गशतैः:
Karana
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formneuter, instrumental, plural
नृपःthe king
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular
कच्चित्whether (indeed)? / I hope
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
दृष्टःseen
दृष्टः:
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त, भूतकर्मणि)
Formmasculine, nominative, singular
अचलश्रेष्ठO best of mountains
अचलश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formmasculine, vocative, singular
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formneuter, locative, singular
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formneuter, locative, singular
दारुणेterrible/fierce
दारुणे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
Formneuter, locative, singular
नलःNala
नलः:
Karma
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular

बृहृदश्च उवाच

B
Bṛhadaśva
N
Nala
A
acala-śreṣṭha (a mountain addressed)