Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

कलेर्द्वापरस्य च नले प्रति कोपः

Kali and Dvāpara’s Resolve Against Nala

ददर्श तत्र वैदर्भी सखीगणसमावृताम्‌ | देदीप्यमानां वपुषा श्रिया च वरवर्णिनीम्‌,वहाँ उन्होंने देखा, सखियोंसे घिरी हुई परम सुन्दरी विदर्भराजकुमारी दमयन्ती अपने सुन्दर शरीर और दिव्य कान्तिसे अत्यन्त उद्धासित हो रही है

dadārśa tatra vaidarbhī sakhīgaṇasamāvṛtām | dedīpyamānāṁ vapuṣā śriyā ca varavarṇinīm |

ณ ที่นั้น เขาได้เห็นพระธิดาแห่งวิทรภะ คือ ทมยันตี—รายล้อมด้วยหมู่สหายสตรี—เรืองรองด้วยรูปโฉมและศรีอันเป็นมงคล ผิวพรรณงามเลิศส่องประกาย

ददर्शsaw
ददर्श:
TypeVerb
Rootदृश्
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), 3, singular, परस्मैपदम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
वैदर्भीthe princess of Vidarbha (Damayantī)
वैदर्भी:
Karta
TypeNoun
Rootवैदर्भी
Formfeminine, nominative, singular
सखीगणसमावृताम्surrounded by a group of friends
सखीगणसमावृताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसमावृत (सम् + आ + वृ)
Formfeminine, accusative, singular
देदीप्यमानाम्shining, radiant
देदीप्यमानाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदेदीप्यमान (दीप्)
Formfeminine, accusative, singular
वपुषाby (her) body/beauty
वपुषा:
Karana
TypeNoun
Rootवपुस्
Formneuter, instrumental, singular
श्रियाby splendor/fortune/beauty
श्रिया:
Karana
TypeNoun
Rootश्री
Formfeminine, instrumental, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
वरवर्णिनीम्the lovely-complexioned (lady)
वरवर्णिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरवर्णिनी
Formfeminine, accusative, singular

बृहृदश्च उवाच

D
Damayantī
V
Vidarbha
S
sakhīs (female companions)

Educational Q&A

The verse highlights the traditional Indic linkage between outer radiance and inner auspiciousness (śrī): excellence is perceived through signs of grace, dignity, and the esteem of one’s community (here, the companions who surround her). It subtly frames Damayantī as worthy of honour and a fitting partner in a dharmic narrative.

Bṛhadaśva describes a moment of sight: Damayantī, the Vidarbha princess, is seen amid her companions, shining with beauty and auspicious splendour—setting the stage for the unfolding Nala–Damayantī episode and the recognition of her exceptional stature.