Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

दमयन्तीस्वयंवरः — देववेषधारणं, सत्यप्रार्थना, नलवरणम्

Damayantī’s Svayaṃvara: Divine Disguises, Truth-Vow, and Choosing Nala

श्र॒त्वा तु पार्थिवा: सर्वे दमयन्त्या: स्वयंवरम्‌ । अभिजमग्मुस्ततो भीम॑ राजानो भीमशासनात्‌,दमयन्तीका स्वयंवर होने जा रहा है, यह सुनकर सभी नरेश विदर्भराज भीमके आदेशसे हाथी, घोड़ों तथा रथोंकी तुमुल ध्वनिसे पृथ्वीको गुँजाते हुए उनकी राजधानीमें गये। उस समय उनके साथ विचित्र माला एवं आभूषणोंसे विभूषित बहुत-से सैनिक देखे जा रहे थे

śrutvā tu pārthivāḥ sarve damayantyāḥ svayaṃvaram | abhijagmus tato bhīmā rājāno bhīmaśāsanāt ||

ครั้นได้ยินว่าใกล้จะมีพิธีสวยัมวรของทมยันตี บรรดากษัตริย์ทั้งปวงก็ออกเดินทางโดยพลัน ตามพระบัญชาของพระราชาภีม เหล่ากษัตริย์ผู้เกรียงไกรได้มาถึงนครหลวงของพระองค์ ทำให้แผ่นดินกึกก้องด้วยเสียงอึกทึกของช้าง ม้า และรถศึก และยังเห็นกองทัพจำนวนมากติดตามมา ประดับด้วยพวงมาลัยวิจิตรและเครื่องประดับอันงดงาม

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral), non-finite
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पार्थिवाःkings
पार्थिवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, plural
दमयन्त्याःof Damayantī
दमयन्त्याः:
TypeNoun
Rootदमयन्ती (प्रातिपदिक)
Formfeminine, genitive, singular
स्वयंवरम्the svayaṃvara (self-choice marriage ceremony)
स्वयंवरम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वयंवर (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, singular
अभिtowards
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि
जग्मुःwent
जग्मुः:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (perfect), 3rd, plural, parasmaipada
ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
भीमmighty/terrible (epithet)
भीम:
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, plural
भीमशासनात्from Bhīmaśāsana (Bhīma’s command/order)
भीमशासनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootभीमशासन (प्रातिपदिक)
Formneuter, ablative, singular

बृहदश्चव उवाच

D
Damayantī
B
Bhīma (king of Vidarbha)
P
pārthivāḥ/rājānaḥ (assembled kings)
S
svayaṃvara (marriage rite)
C
capital city of Vidarbha (Bhīma’s capital)
E
elephants
H
horses
C
chariots
G
garlands
O
ornaments
T
troops/soldiers

Educational Q&A

The verse highlights dharma in the form of orderly kingship and the social sanctity of marriage: a svayaṃvara is a public, regulated institution, and a righteous ruler’s command coordinates a vast gathering without chaos, emphasizing responsibility, decorum, and legitimacy.

Bṛhadaśva describes how, upon hearing of Damayantī’s upcoming svayaṃvara, many kings travel to King Bhīma’s capital with their retinues; the city and earth reverberate with the noise of their elephants, horses, and chariots, and the troops appear richly adorned for the ceremonial occasion.