Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Araṇi Lost to the Deer: Pāṇḍavas Pursue to Preserve Agnihotra (अरणी-हरण प्रसङ्गः)

अश्वपतिरवाच अपत्यार्थ: समारम्भ: कृतो धर्मेप्सया मया । पुत्रा मे बहवो देवि भवेयु: कुलभावना:,अश्वपतिने कहा-देवि! मैंने धर्मप्राप्तिकी इच्छासे संतानके लिये यह अनुष्ठान आरम्भ किया था। आपकी कृपासे मुझे बहुत-से वंशप्रवर्तक पुत्र प्राप्त हों

aśvapatiḥ uvāca—apatyārthaḥ samārambhaḥ kṛto dharmepsayā mayā | putrā me bahavo devi bhaveyuḥ kulabhāvanāḥ ||

พระเจ้าอัศวปติทูลว่า “ข้าแต่พระเทวี ด้วยความปรารถนาจะบรรลุธรรม ข้าพระองค์จึงเริ่มพิธีนี้เพื่อขอมีบุตร ด้วยพระกรุณาของพระองค์ ขอให้ข้าพระองค์ได้บุตรชายเป็นอันมาก ผู้จะค้ำจุนและสืบต่อวงศ์ตระกูล”

अश्वपतिःAshvapati (the king)
अश्वपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्वपति
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
अपत्यार्थःfor the sake of offspring
अपत्यार्थः:
TypeNoun
Rootअपत्यार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
समारम्भःundertaking; commencement
समारम्भः:
Karta
TypeNoun
Rootसमारम्भ
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतःdone; performed
कृतः:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
धर्मेप्सयाwith the desire for dharma (righteous merit)
धर्मेप्सया:
Karana
TypeNoun
Rootधर्मेप्सा
FormFeminine, Instrumental, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
मेof me; my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
बहवःmany
बहवः:
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
देविO goddess/lady
देवि:
TypeNoun
Rootदेवी
FormFeminine, Vocative, Singular
भवेयुःmay they be; may they come to be
भवेयुः:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Liṅ), Third, Plural, Parasmaipada
कुलभावनाःupholders/augmenters of the lineage
कुलभावनाः:
TypeAdjective
Rootकुलभावन
FormMasculine, Nominative, Plural

युधिछिर उवाच

A
Aśvapati
D
Devī (a goddess addressed)

Educational Q&A

The verse links personal desire (offspring) with dharmic intention: Aśvapati frames his wish for children as a righteous, socially sustaining aim—seeking heirs who will uphold and continue the family and its duties.

Aśvapati speaks to a goddess, explaining that he has begun a religious observance to obtain children, and he petitions for many sons who will strengthen and continue his lineage.