Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

कुन्तीगर्भगोपनम् तथा मञ्जूषाप्रवाहः

Kuntī’s concealed childbirth and the river-borne casket

शूलमिन्द्राशनिप्रख्य॑ ब्रह्मदण्डमिवोद्यतम्‌ । तच्छूलं सत्वरं रामश्रिच्छेद निशितै: शरै:,उस युद्धकी संसारमें अन्यत्र कहीं उपमा नहीं थी। उनका वह संग्राम उन्हींके संग्रामके समान था। निशाचर रावणने श्रीरामपर एक त्रिशूल चलाया, जो उठे हुए इन्द्रके वज्ञ तथा ब्रह्मदण्डके समान अत्यन्त भयंकर था; परंतु श्रीरामने तत्काल अपने तीखे बाणोंद्वारा उस त्रिशूलके टुकड़े-टुकड़े कर दिये

śūlam indrāśaniprakhaṁ brahmadaṇḍam ivodyatam | tacchūlaṁ satvaraṁ rāmaś chindat niśitaiḥ śaraiḥ ||

ราวณะขว้างตรีศูลใส่พระราม—สว่างวาบดุจวัชระของพระอินทร์ และชูสูงดุจทัณฑ์ของพระพรหม อันเป็นสัญลักษณ์แห่งอำนาจอันน่าสะพรึง แต่พระรามก็ฉับพลันใช้ศรคมกริบสกัดให้แตกเป็นเสี่ยง ๆ

शूलम्trident/spear (weapon)
शूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूल
FormNeuter, Accusative, Singular
इन्द्राशनि-प्रख्यम्like Indra's thunderbolt
इन्द्राशनि-प्रख्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootइन्द्राशनि-प्रख्य
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रह्मदण्डम्Brahmā's staff/punishing rod
ब्रह्मदण्डम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मदण्ड
FormMasculine, Accusative, Singular
इवas/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उद्-यतम्raised, lifted up
उद्-यतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउद्-यत (√यम्)
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
शूलम्trident (that weapon)
शूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootशूल
FormNeuter, Accusative, Singular
सत्वरम्quickly, at once
सत्वरम्:
TypeIndeclinable
Rootसत्वर
रामश्रीःthe glory of Rāma (i.e., Śrī Rāma)
रामश्रीः:
Karta
TypeNoun
Rootरामश्री
FormFeminine, Nominative, Singular
चिच्छेदcut to pieces, severed
चिच्छेद:
TypeVerb
Rootछिद्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
निशितैःwith sharp
निशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिशित
FormMasculine, Instrumental, Plural
शरैःarrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
R
Rāma
R
Rāvaṇa
I
Indra
B
Brahmā
Ś
śūla (trident)
V
vajra (Indra’s thunderbolt)
B
brahmadaṇḍa (Brahmā’s rod)
Ś
śara (arrows)

Educational Q&A

True strength in dharmic conflict is disciplined mastery: even a fearsome, seemingly invincible assault is overcome through clarity, skill, and restraint rather than uncontrolled aggression.

Rāvaṇa launches a terrifying trident at Rāma, compared to Indra’s thunderbolt and Brahmā’s punitive rod; Rāma immediately counters by cutting the trident to pieces with sharp arrows.