Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

कुन्तीगर्भगोपनम् तथा मञ्जूषाप्रवाहः

Kuntī’s concealed childbirth and the river-borne casket

ततो हर्यश्वयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा । उपतस्थे रणे रामं॑ मातलि: शक्रसारथि:,इसी समय इन्द्रका सारथि मातलि हरे रंगके घोड़ोंसे जुते हुए सूर्यके समान तेजस्वी रथके साथ उस रणभूमिमें श्रीरामचन्द्रजीके समीप आ पहुँचा

tato hary-aśva-yuktena rathenāditya-varcasā | upatasthe raṇe rāmaṁ mātaliḥ śakra-sārathiḥ ||

ในขณะนั้นเอง มาตลีสารถีแห่งศักระ (พระอินทร์) ได้มาถึงใกล้พระรามในสนามรบ พร้อมราชรถอันรุ่งโรจน์ดุจดวงอาทิตย์ เทียมด้วยม้าสีหริ

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
FormAvyaya
हर्यश्वयुक्तेनyoked with tawny/greenish horses
हर्यश्वयुक्तेन:
Karana
TypeAdjective
Rootहर्यश्वयुक्त (युक्त)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
रथेनwith a chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular
आदित्यवर्चसाwith sun-like radiance
आदित्यवर्चसा:
Karana
TypeAdjective
Rootआदित्यवर्चस्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
उपतस्थेapproached, came near
उपतस्थे:
TypeVerb
Rootउप-स्था (धातु: स्था)
FormPerfect (लिट्), 3rd person, Singular, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
रामम्Rama
रामम्:
Karma
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Accusative, Singular
मातलिःMatali
मातलिः:
Karta
TypeNoun
Rootमातलि
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्रसारथिःIndra's charioteer
शक्रसारथिः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्रसारथि
FormMasculine, Nominative, Singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Mātali
Ś
Śakra (Indra)
R
Rāma
C
chariot (ratha)
H
hari-colored horses (hary-aśva)
B
battlefield (raṇa)

Educational Q&A

The verse highlights the motif that when a righteous cause is upheld amid danger, timely support—often symbolized as divine or providential—can arrive. It frames assistance not as random favor but as aid aligned with dharma in a moment of crisis.

Mārkaṇḍeya narrates that Mātali, Indra’s charioteer, comes to Rāma on the battlefield in a brilliant, sun-like chariot drawn by hari-colored horses, signaling reinforcement and a turning point in the martial episode.