Shloka 18
कुन्ती द्वारा ब्राह्मण-सेवा
Kuntī’s Regulated Hospitality to a Brāhmaṇa Guest
श्रुत्वा तु रावणस्तेभ्य: प्रहस्तं निहतं युधि | धूम्राक्षं च महेष्वासं ससैन्यं वानरषभै:,उनके मुखसे श्रेष्ठ वानर वीरोंद्वारा युद्धमें सेनासहित प्रहस्त तथा महाधनुर्धर धूम्राक्षके मारे जानेका वृत्तान्त सुनकर रावण बड़ी देरतक शोकभरे उच्छवास लेता रहा। फिर वह अपने श्रेष्ठ सिंहासनसे उछलकर खड़ा हो गया और बोला--“अब यह कुम्भकर्णके पराक्रम दिखलानेका समय आ गया है”
śrutvā tu rāvaṇas tebhyaḥ prahastaṁ nihataṁ yudhi | dhūmrākṣaṁ ca maheṣvāsaṁ sasainyaṁ vānararṣabhaiḥ ||
ครั้นได้ฟังจากพวกนั้นว่า ประหัสดะถูกสังหารในสนามรบ และธูมรากษะผู้เป็นมหาธนูรธรก็ถูกวีรชนวานรผู้ดุจโคอุสภะฆ่าพร้อมทั้งกองทัพ ทศกัณฐ์ก็ถอนใจยาวด้วยความโศกอยู่เนิ่นนาน แล้วจึงผุดลุกจากราชบัลลังก์อันโอ่อ่า ประกาศว่า “บัดนี้ถึงกาลที่ต้องให้กุมภกรรณแสดงเดชานุภาพแล้ว”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates how attachment to power and wounded pride can convert grief into further aggression; ethical leadership requires restraint and discernment rather than escalating conflict after losses.
Mārkaṇḍeya narrates that Rāvaṇa hears of Prahasta and the great archer Dhūmrākṣa being killed with their troops by leading Vānara warriors; after prolonged sorrow, he rises from his throne and resolves to unleash Kumbhakarṇa’s prowess.