Shloka 70
सावित्री-यमसंवादः
Sāvitrī’s Dialogue with Yama and the Restoration of Satyavān
अस्थिसंचयमारूढो भुञ्जानो मधुपायसम् | लक्ष्मणश्न मया दृष्टो दिधक्षु: सर्वतोी दिशम्,“इसी तरह मैंने लक्ष्मणको भी देखा है। वे हड्डियोंके ढेरपर बैठे हुए मधुमिश्रित खीर खा रहे थे और ऐसा जान पड़ता था मानो वे समस्त दिशाओंको दग्ध कर देना चाहते हैं
asthisaṃcayamārūḍho bhuñjāno madhupāyasam | lakṣmaṇaś ca mayā dṛṣṭo didhakṣuḥ sarvato diśam ||
มารกัณฑยะกล่าวว่า “ในทำนองเดียวกัน ข้าพเจ้าเห็นพระลักษมณ์ด้วย—ประทับนั่งบนกองกระดูก เสวยข้าวน้ำนมหวานผสมน้ำผึ้ง และดูประหนึ่งปรารถนาจะเผาผลาญทิศทั้งปวงให้มอดไหม้”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse presents a moral warning: when one is surrounded by the signs of mortality (a heap of bones) yet remains absorbed in sensual enjoyment and harbors an urge to destroy, it signals a fall from self-restraint and dharmic conduct. The imagery critiques indulgence and wrath as ethically corrosive.
Mārkaṇḍeya reports a vision-like sight: he sees Lakṣmaṇa seated atop a pile of bones, eating honeyed pāyasa, while seeming intent on burning all directions. The description functions as a vivid characterization within the larger narrative discourse, emphasizing ominous temperament and moral dissonance.