Shloka 22
सावित्री-यमसंवादः
Sāvitrī’s Dialogue with Yama and the Restoration of Satyavān
भ्राता चास्य महाबाहु: सौमित्रिरपराजित: । लक्ष्मणो नाम मेधावी स्थित: कार्यार्थसिद्धये,“उनके भाई महाबाहु सुमित्रानन्दन लक्ष्मणजी भी किसीसे परास्त होनेवाले नहीं हैं। उनकी बुद्धि बड़ी प्रखर है। वे श्रीरामके प्रत्येक कार्यकी सिद्धिके लिये उनके साथ रहते हैं
bhrātā cāsya mahābāhuḥ saumitrir aparājitaḥ | lakṣmaṇo nāma medhāvī sthitaḥ kāryārthasiddhaye ||
และพระอนุชาของพระองค์ ผู้มีแขนดุจคทา เป็นโอรสแห่งสุมิตรา ผู้ไม่อาจปราบได้ นามว่าลักษมณะ ผู้เฉียบแหลมในปัญญา ยืนเคียงข้างเพื่อให้กิจทุกประการของพระรามสำเร็จลุล่วง
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic support: steadfast, intelligent service to a righteous leader (here, Lakṣmaṇa to Rāma) is portrayed as a decisive force for the successful completion of noble aims.
Mārkaṇḍeya describes Rāma’s companion and brother Lakṣmaṇa—unconquered and sharp-minded—emphasizing that he remains constantly at Rāma’s side to ensure the fulfillment of Rāma’s undertakings.