Shloka 16
यस्याद्य कर्म द्रक्ष्यसे मूढसत्त्व शतक्रतोर्वा दैत्यसेनासु संख्ये । शूर: कृतास्त्रो मतिमान् मनस्वी प्रियड्करो धर्मसुतस्य राज्ञ:,जो खड्गद्वारा युद्ध करनेकी कलामें कुशल हैं, जिनका हाथ बड़ी फुर्तीसे अदभुत पैंतरे दिखाता हुआ चलता है, जो परम बुद्धिमान् और अद्वितीय वीर हैं, वे सहदेव मेरे पाँचवें पति हैं। ओ मूढ़ प्राणी! जैसे दैत्योंकी सेनामें देवराज इन्द्रका पराक्रम प्रकट होता है, उसी प्रकार युद्धमें तू आज सहदेवका महान् पौरुष देखेगा। वे शौर्यसम्पन्न, अस्त्रविद्याके विशेषज्ञ, बुद्धिमान, मनस्वी तथा धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिरका प्रिय करनेवाले हैं
vaiśampāyana uvāca |
yasyādya karma drakṣyase mūḍhasattva śatakrator vā daityasenāsu saṅkhye |
śūraḥ kṛtāstro matimān manasvī priyāṅkaro dharmasutasya rājñaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอผู้หลงผิด! วันนี้เจ้าจักได้เห็นการกระทำและเดชานุภาพของวีรบุรุษผู้นั้น—ดุจเดชของศตกรตุ (อินทรา) ที่ปรากฏท่ามกลางกองทัพไทตยะในสนามรบ. เขาเป็นนักรบกล้าหาญ ผ่านการฝึกอาวุธอย่างครบถ้วน ฉลาดและใจสูง และมุ่งทำสิ่งอันเป็นที่รักและเป็นประโยชน์แก่พระเจ้ายุธิษฐิระ โอรสแห่งธรรมะ.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
True martial excellence is framed ethically: the warrior’s prowess is praised not merely for violence, but for disciplined training (kṛtāstra), intelligence (matimān), and loyal service to the dharma-centered king (dharmasuta). Power is validated when aligned with righteous kingship and duty.
The narrator Vaiśampāyana describes an impending display of a warrior’s valor, comparing it to Indra’s might against the Daityas. The verse functions as a proclamation of confidence: the opponent will ‘see today’ the hero’s exploit in battle, emphasizing his competence and devotion to Yudhiṣṭhira.