Shloka 1
कुम्भकर्णवधः — Kumbhakarṇa’s Fall and the Renewal of the Engagement
हि >> मो न (0) हि २ 7 सप्तत्यधिकद्विशततमो< ध्याय: द्रौपदीद्वारा जयद्रथके सामने पाण्डवोंके पराक्रमका वर्णन वैशम्पायन उवाच ततो घोरतर: शब्दो वने समभवत् तदा | भीमसेनार्जुनौ दृष्ट्वा क्षत्रियाणाममर्षिणाम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर उस वनमें भीमसेन और अर्जुनको देखकर अमर्षमें भरे हुए क्षत्रियोंका अत्यन्त घोर कोलाहल सुनायी देने लगा
vaiśampāyana uvāca | tato ghorataraḥ śabdo vane samabhavat tadā | bhīmasenārjunau dṛṣṭvā kṣatriyāṇām amarṣiṇām |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “แล้วในขณะนั้นเอง ในป่าก็เกิดเสียงอื้ออึงอันน่าสะพรึงยิ่งกว่าเดิม เมื่อเหล่ากษัตริย์นักรบผู้เดือดดาลได้เห็นภีมเสนและอรชุน”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked pride and indignation (amarṣa) quickly intensify into collective violence; it implicitly contrasts impulsive martial rage with the restraint and discernment expected within dharma, even for kṣatriyas.
As Bhīma and Arjuna appear in the forest, the hostile kṣatriyas—already inflamed—raise a terrifying clamour, signaling the immediate escalation toward confrontation in the Jayadratha-related episode.