Shloka 35
Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
धृष्टद्युम्नस्य भगिनीं वीरपत्नीमनुव्रताम् मां वै वनगतां दृष्टवा कस्मात् क्षमसि पार्थिव,मैं द्रपदके कुलमें उत्पन्न हुई महात्मा पाण्डुकी पुत्रवधू, वीर धृष्टद्युम्नकी बहिन तथा वीरशिरोमणि पाण्डवोंकी पतिव्रता पत्नी हूँ। महाराज! मुझे इस प्रकार वनमें कष्ट उठाती देखकर भी आप शशत्रुओंके प्रति क्षमाभाव कैसे धारण करते हैं?
dhṛṣṭadyumnasya bhaginīṃ vīrapatnīm anuvratām | māṃ vai vanagatāṃ dṛṣṭvā kasmāt kṣamasi pārthiva ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า: “เมื่อเห็นข้าพเจ้า—น้องสาวของธฤษฏทยุมน์ ภริยาผู้สัตย์ซื่อของเหล่าวีรชน ผู้มั่นคงในพรตแห่งภรรยา—บัดนี้ถูกขับสู่พงไพร ไฉนพระองค์ผู้เป็นกษัตริย์จึงยังทรงให้อภัยศัตรู? ข้าพเจ้าเกิดในวงศ์ท้าวทฺรุปทะ เป็นบุตรสะใภ้ของมหาตมะปาณฑุ และเป็นภริยาผู้บริสุทธิ์ของปาณฑพทั้งหลาย แต่กลับต้องทนทุกข์—แล้วพระองค์จะทรงอดกลั้นต่อผู้ก่ออธรรมได้อย่างไร?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral tension central to kṣatriya-dharma: when does forgiveness (kṣamā) become a failure of justice and protection? The speaker appeals to lineage, duty, and the visible suffering of the righteous to argue that misplaced forbearance toward aggressors can enable adharma.
In the forest-exile context, the speaker (Draupadī, introduced through Vaiśampāyana’s narration) confronts the king/leader among the Pāṇḍavas, questioning why he remains patient and forgiving toward their enemies despite her humiliation and the hardship of exile.