Shloka 34
Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
द्रुपदस्य कुले जातां स्नुषां पाण्डोर्महात्मन:,मैं द्रपदके कुलमें उत्पन्न हुई महात्मा पाण्डुकी पुत्रवधू, वीर धृष्टद्युम्नकी बहिन तथा वीरशिरोमणि पाण्डवोंकी पतिव्रता पत्नी हूँ। महाराज! मुझे इस प्रकार वनमें कष्ट उठाती देखकर भी आप शशत्रुओंके प्रति क्षमाभाव कैसे धारण करते हैं?
drupadasya kule jātāṁ snuṣāṁ pāṇḍor mahātmanaḥ |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า: “นางเทราปที ผู้กำเนิดในวงศ์ท้าวทฺรุปทะ และเป็นบุตรสะใภ้ของมหาตมะปาณฑุ กล่าวด้วยฐานะแห่งเกียรติและธรรมะว่า แม้เป็นภริยาผู้ซื่อสัตย์ของปาณฑพทั้งหลาย และเป็นน้องสาวของวีรบุรุษธฤษฏทยุมน์ นางกลับต้องทนทุกข์ในพงไพร ครั้นเห็นนางรับความลำบากเช่นนี้ ไฉนพระราชาจึงยังทรงถือความอดกลั้นต่อศัตรูได้—เพราะความอดทนที่ปล่อยให้อธรรมดำรงอยู่ ย่อมเป็นความบกพร่องแห่งหน้าที่อันชอบธรรม”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharmic tension: personal and royal forbearance (kṣānti) is virtuous, but if it shelters wrongdoing and prolongs injustice, it can become adharma. Draupadī’s appeal urges that righteous duty may require firm action when honor and justice are violated.
In the forest-exile setting, Draupadī identifies herself by lineage and relationships—Drupada’s daughter, Pāṇḍu’s daughter-in-law, sister of Dhṛṣṭadyumna, devoted wife of the Pāṇḍavas—and challenges the king’s continued tolerance toward their enemies despite her visible suffering in exile.