Shloka 10
Dvaītavana: Brahmaghoṣa, Rṣi-saṅgha, and Baka Dālbhyā’s Upadeśa to Yudhiṣṭhira
इदं च शयनं दृष्टवा यच्चासीत् ते पुरातनम् । शोचामि त्वां महाराज दु:ःखानह सुखोचितम्,महाराज! आज आपकी यह शबय्या देखकर मुझे पहलेकी राजोचित शय्याका स्मरण हो आता है और मैं आपके लिये शोकमें मग्न हो जाती हूँ; क्योंकि आप दुःखके अयोग्य और सुखके ही योग्य हैं
idaṃ ca śayanaṃ dṛṣṭvā yac cāsīt te purātanam | śocāmi tvāṃ mahārāja duḥkhānaha sukho-citam ||
ข้าแต่มหาราช! เมื่อเห็นที่บรรทมนี้ของพระองค์ แล้วระลึกถึงแท่นบรรทมอันสมพระเกียรติที่เคยมีมา ข้าพเจ้าก็โศกเศร้าเพื่อพระองค์ เพราะพระองค์มิสมควรแก่ความทุกข์ หากควรแก่ความสุขยิ่งนัก
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights compassionate recognition of undeserved suffering: a righteous person (especially a king meant to uphold dharma) is portrayed as worthy of well-being, and the ethical pain arises from seeing virtue subjected to hardship.
The speaker observes the king’s present, humble bedding and recalls his earlier royal bed. This stark contrast prompts a lament, expressing sorrow that someone accustomed to—and deserving of—comfort is now enduring deprivation.