Shloka 24
Draupadī’s Rebuke of Jayadratha and Dhaumya’s Admonition (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 252)
अथर्ववेदप्रोक्तैश्न याश्नोपनिषदि क्रिया: । मन्त्रजप्यसमायुक्तास्तास्तदा समवर्तयन्
vaiśampāyana uvāca | atharvavedaproktaīr mantrair bṛhaspatiśukrācāryavarṇitaiś ca agnivistārasādhyayajñakarmāṇi ārabdhāni | yāś copaniṣadi (āraṇyake) mantrajapyasamāyuktā havanādikriyāḥ proktās tā api tadā samavartayan | duryodhanasya niścayaṃ jñātvā pātālavāsino bhayaṅkarā daityadānavāḥ—ye pūrvakāle devaiḥ parājitāḥ—manasā vicārayām āsuḥ: “asya prāṇānte asmākaṃ pakṣa eva naśyet” iti; tasmāt taṃ svapārśvaṃ ānetuṃ mantravidyānipuṇāḥ te mantraiḥ karmāṇi cakruḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ครั้นรู้ถึงปณิธานของทุรโยธนะ เหล่าไทตยะและทานวะผู้ดุร้ายซึ่งสถิตในปาตาล—ศัตรูโบราณที่ครั้งหนึ่งเคยพ่ายแก่เหล่าเทพ—ก็รำพึงในใจว่า “หากทุรโยธนะถึงกาลสิ้นชีพ ฝ่ายของเราย่อมพินาศด้วย” ดังนั้นเพื่อเชิญเขามายังสำนักของตน เหล่าผู้ชำนาญวิทยามนตร์จึงเริ่มประกอบยัญพิธีที่ต้องแผ่ขยายไฟศักดิ์สิทธิ์ โดยใช้มนตร์แห่งอถรรพเวทตามที่พรหมครูพฤหัสบดีและศุกราจารย์ได้พรรณนา; และยังประกอบโหมะบูชาและกิจพิธีอื่นตามคัมภีร์อุปนิษัท (อารัณยกะ) อันประกอบด้วยการสวดชปมนตร์ด้วย
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how ritual and mantra can be used instrumentally for factional aims; it implicitly contrasts sacred technique with ethical intention—power divorced from dharma becomes a tool of adharma and deepens conflict.
Netherworld Daityas and Dānavas, fearing that Duryodhana’s death would ruin their cause, begin Atharvavedic and Upaniṣadic-style fire rites with mantra-recitation to draw him to their side.