Shloka 14
कामीकवने द्रौपदी-दर्शनम्
Draupadī Observed at the Kāmyaka Hermitage
अरिष्टानक्षतां क्षापि सदारबलवाहनान् । विमुक्तान् सम्प्रपश्यामि युद्धात् तस्मादमानुषात्,“बाणोंके आघातसे मेरा सारा शरीर क्षत-विक्षत हो गया था। समस्त अंगोंमें बड़ी वेदना हो रही थी; इसीलिये मुझे भागना पड़ा। भारत! तुमलोग, जो उस अमानुषिक युद्धसे छूटकर यहाँ स्त्री, सेना और वाहनोंसहित सकुशल तथा क्षतिसे रहित दिखायी देते हो; यह बात मुझे बड़ी अद्भुत जान पड़ती है
ariṣṭānakṣatāṃ kṣāpi sadārabalavāhanān | vimuktān samprapaśyāmi yuddhāt tasmād amānuṣāt ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าพเจ้าเห็นพวกท่านทั้งปวงอยู่ที่นี่โดยปราศจากเคราะห์ร้ายและไร้บาดแผล พร้อมด้วยภรรยา กองทัพ และยานพาหนะทั้งหลาย หลังหลุดพ้นจากศึกอันโหดร้ายเกินมนุษย์นั้น เรื่องนี้น่าอัศจรรย์ยิ่งสำหรับข้าพเจ้า”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the extraordinary, almost superhuman destructiveness of war and highlights the moral shock of survival: emerging unharmed—along with family and dependents—from such violence is portrayed as remarkable, inviting reflection on the fragility of life and the ethical weight of warfare.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker expresses astonishment on seeing the addressed group safe and uninjured, having escaped an ‘inhuman’ battle, and notes that they have come through intact with their wives, troops, and conveyances.