Shloka 19
Āraṇyaka Parva, Adhyāya 233 — Pandavas Mobilize; Arjuna’s Conciliation and the Onset of Combat
व्याप्तं जगत् सर्वसुरप्रवीर शक््त्या मया संस्तुत लोकनाथ । नमोस्तु ते द्वादशनेत्रबाहो अतः: परं वेझि गति न तेडहम्,समस्त देवताओंके प्रमुख वीर! आपकी शक्तिसे यह सम्पूर्ण जगत् व्याप्त है। लोकनाथ! मैंने यथाशक्ति आपका स्तवन किया है। बारह नेत्रों और भुजाओंसे सुशोभित देव! आपको नमस्कार है। इससे परे आपका जो स्वरूप है, उसे मैं नहीं जानता
vyāptaṃ jagat sarva-surapravīra śaktyā mayā saṃstuta lokanātha | namo 'stu te dvādaśa-netra-bāho ataḥ paraṃ vetsi gatiṃ na te 'ham ||
มารกัณฑยะกล่าวว่า “โอ้วีรบุรุษผู้ประเสริฐยิ่งในหมู่เทพทั้งปวง ด้วยฤทธานุภาพของท่าน โลกทั้งสิ้นนี้จึงแผ่ซ่านไปทั่ว โอ้เจ้าแห่งโลก ข้าพเจ้าได้สรรเสริญท่านตามกำลังแล้ว ขอคำนับแด่ท่าน เทพผู้รุ่งเรืองด้วยดวงเนตรและกรทั้งสิบสอง ส่วนสิ่งที่อยู่เหนือกว่านี้—ภาวะอันสูงสุดและเหนือโลกของท่าน—ข้าพเจ้าไม่อาจรู้ได้”
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse models devotional humility: even after sincere praise, the sage admits the limits of human understanding before the deity’s transcendent nature, while affirming the deity’s immanent power that pervades the world.
Mārkaṇḍeya addresses a divine figure in a hymn of praise, acknowledging the deity as the all-pervading lord and offering salutations, then concluding that the deity’s ultimate form or state beyond manifestation is beyond his knowledge.